Pramāṇa · Search · About · API

Bhagavadgita 4.53

Tātparyabodhinī 4.53

Language
Sanskrit

4.53

śrutīti | ṛgādibhiḥ śrutibhiḥ kutracitkarmaviśeṣāstatphalaviśeṣāstanmahattvaviśeṣāḥ pratipādyante, kutracidupāstiviśeṣāstatphalaviśeṣāstanmahattvaviśeṣāḥ pratipādyante, kutracidbrahma saguṇaṃ tanmāhātmyaṃ tatphalasya autkṛṣṭyaṃ ca pratipādyate, kutracinnirguṇaṃ brahma tajjñānaṃ tanmāhātmyaṃ tatphalaprāśastyaṃ ca pratipādyate| etatsarvaṃ śrutavato vipratipattiḥ— kiṃ sarveṣāṃ prādhānyaṃ, uta saguṇasya, uta nirguṇasya, utobhayeṣāmityevaṃ śrutivākyairvipratipannā saṃśayāviṣṭā bahuvikṣepavatī te buddhiḥ prajñayā śāstraṃ sarvamavalokya śrutismṛtiyuktibalena gurūpadeśena ca ‘sarve vedā yatpadamāmananti' iti nyāyena sarvasyāpi śāstrasya mahattātparyaṃ nirviśeṣe eva brahmaṇi paryavasitamiti parijñāya vipratipattīḥ sarvāḥ parityajya niścalā nirviśeṣā bhūtvā samādhau samādhīyate cittamasminniti samādhiḥparaṃbrahma tasmin tadākāreṇaivācalā calanahetūnāṃ bāhyavāsanānāṃ nāśāṃdavikriyā niścalā satī yadā sthāsyati tadā yogaṃ prajñāsthairyalakṣaṇamavāpsyasi | yadvā 'satyaṃ jñānamanantaṃ brahma', 'sarvaṃ brahmaitadātmyamidaṃ sarvaṃ', 'sadbhīdaṃ sarvaṃ ciddīdaṃ sarvaṃ', 'tattvamasi', 'ayamātmābrahma', 'tadetadbrahmāpūrvamanaparamanantaramabāhyaṃ', 'brahmaivedaṃ sarvaṃ' ityādiśrutibhiḥ sarvasya brahmamātratvapratipattijanakābhirviśeṣapratipattimatī yā sā śrutivipratipannā sarve brahmaiveti śrutibhiḥ saṃbhāvitaviśiṣṭajñānavatītyarthaḥ | tataeva niścalā vikṣepanirmuktā | nahi paramāptavākyaśravaṇena vāpyadhiṣṭhānasaṃdarśanena vā sadbuddhervipratipattirvikṣepo vā saṃbhavati | ata evaṃ samyakśravaṇena mananena ca saṃpannā te buddhiḥ samādhāvasaṃprajñātākhye acalā nirvātasthadīpavanniścalā niṣkampā bhūtvā yadā yasminkāle cittaparipākāvasthāyāṃ sthāsyati sthitā bhaviṣyati tadā tvaṃ yogaṃ jñānayogamapratibaddhaṃ prāpsyasi | yogārūḍho bhaviṣyasītyarthaḥ |
śravaṇamananābhyāṃ vijñātātmatattvasya viduṣaḥ samādhinā prajñāsthairyasiddhiṃ śrutvā sthitaprajñasya lakṣaṇaṃ vijñātukāmo'rjunaḥ pṛcchati—

Linked texts (1)