Bhagavadgita 4.63
Tātparyabodhinī 4.63
- Language
- Sanskrit
4.63
krodhāditi | krodhātsaṃmoho vaicityaṃ kāryākāryavivekaśūnyatā jāyate | krodhāviṣṭaḥ khalu saṃmohena mahatāmapyapacarati | gurumapi dhikkaroti | saṃmohāduktalakṣaṇātsmṛtivibhramo jāyate | vedāntaśravaṇajanyajñānena brahmaivāhamiti punaḥ punaḥ kṛtasvānubhavasaṃskārajastadākārapariṇāmibuddhivṛttiviśeṣaḥ smṛtirityucyate | tasyā vibhramo bhraṃśaḥ smṛtihetuṣu satsvapi smṛteranudayaḥ | tasmāt smṛtibhraṃśādbuddhināśaḥ buddhirrahmamayī vṛttistasyāḥ svaviṣayakasmṛtivināśānnāśo bhavati | yathā purovartinyeva puruṣe putra iti smṛtirasti cenmamāyaṃ putra iti putrākāreṇa buddhirjāyate | bhrāntasya tu smṛtyasaṃbhavātputrākārā buddhirna jāyate | tathā brahmaṇyaparokṣe'pi viṣayavyāmohākrāntacittasya viduṣaḥ svaviṣayakasmṛtyabhāvādidamahaṃ ca brahmaiveti dṛśyākāratāmutsṛjya jagataḥ svasya ca brahmākāratvāvagāhinyakhaṇḍātmikā cinmayī vṛttirna jāyate | kiṃtu bhoktṛbhogyākāravṛttibhiḥ svayaṃ tirohitā bhūtvā naṣṭā bhavati | evaṃ svavijñānavināśādvidvān svayamapi praṇaśyati prakarṣeṇa naśyati praṇaśyati | saṃsārakārāgāre patitatvātkadācidapi muktiṃ na prāpnoti | viṣaṃ pibato'maratvamiva asanmārge praviṣṭasya sadgatirna saṃbhavati ato viṣayāṇāmavakāśamadattvā sarvendriyanigrahapūrvakaṃ samādhiṃ kurvata eva samyak jñānaṃ tatphalaṃ ca sidhyatīti siddham |
nanvindriyairviṣayagrahaṇābhāve viduṣaḥ kathaṃ śarīrayātrā setsyatītyāśaṅkāyāṃ tatprakāraṃ nityaṃ samādhimanutiṣṭhataścittaprasādaṃ ca pratipādayati—
Linked texts (1)
- Bhagavadgītā — Vyāsa, Sanskrit