Bhagavadgita 4.67

4.67

indriyāṇāmiti | hi yasmātkāraṇādindriyāṇāṃ śrotrādīnāṃ vāgādīnāṃ ca svasvaviṣayeṣu caratāṃ satāṃ lokaśāstraviṣayakarmavāsanābhirāvaṣṭaṃ yanmano'nuvidhīyate viduṣā tattadicchāvatā svecchānurūpaṃ pravartyate tadeva manaḥ ambhasi nadījale vāyurnāvamivānya svavāsanānurūpaṃ pravartamānasyānya viduṣaḥ prajñāṃ ātmānātmavivekabuddhiṃ harati saṃharati | atrāyamabhiprāyaḥ | nadyāḥ parapāraṃ gacchantīṃ naukāṃ pratikūlo vāyurgṛhītvā mahā''varte tāṃ pātayati, jalenāryā vā majayati, mahāpāṣāṇenābhihatya bhaṅgayati, punarapāraṃ vā viṣamasthānaṃ vā gamayati, sarvathā'narthavatīmeva karoti yathā, tathā viduṣo'pi prajñāṃ vivekabuddhimanāvṛttivāsanābhiruccāvacābhirākṛṣṭaṃ mano viṣaye vā karmaṇi vā yoge vāpyupāstau vā vyavahāre vānyatra vā nānayitvā vāyurnāvamiva vidhvaṃsayatītyarthaḥ |
yasmādrāgadveṣalobhamohādidoṣairavendriyapravṛttistayā samādhyabhāvastena jñānābhāvastenaiva brahmaṇi svātmanyahaṃbhāvābhāvastasmāt muktyabhāvastataḥ sukhābhāvaścaivamanarthavrātāpāto rāgadveṣādibhirindriyanigrahamakṛtvā bahiḥpravṛttasya jñānino'pi tasmādindriyagrāmaṃ rāgādibhirviyojya samyaṅ nigṛhya ca mumukṣoryatervidehamuktyai samādhiravaśyaṃ kartavya iti sūcayitumāha--