Nayaviveka 9.5.4
Nayaviveka 9.5.4
- Language
- Sanskrit
9.5.4
tatra śamīvidhau sammārge'pi śamyeveti na prayojanasiddhiḥ | maivam | yata eva
sammārge'pi nānāvṛkṣīyabādhaḥ parṇatādikārye lakṣyamāṇe ata eva
bahuviṣayabādhaparihārāya srukkārye lakṣaṇā yuktā | kiñca srukśabdena hi
parṇatāṃ srugarthasambandhinīmupasthāpya parṇatāsaṃbandhikāryaṃ lakṣaṇīyam | tathāsati sambandhasambandhinorvyavahitasya lakṣaṇā syāt | ato'vyavahitasrugarthasambandhini kārye lakṣaṇaiva yuktā
nanu srukkārye vidheḥ srugarthabādhaḥ syāt | tanna | śamīmayya iti
mayaṭaḥ śruteḥ śamīvikāraṃ srukkāryaṃ kuryādityarthaḥ | parṇatāditulyā śamī
sākṣādvikāraṃ śrutaṃ dṛṣṭaṃ kāryaṃ kḷptañca srugrūpaṃ dvārīkṛtya vikarotīti na
srugbādhaḥ | śaravikāratā tu na barhirdvāriketi na tadbādhaḥ tattvārthaḥ
kecittu srukkāryasya bhāvārthatvāttadviṣayatvācca vidheḥ tallakṣaṇaiva yukteti
vadanti | tanna | parṇatākāryapare hi srukśabde paramparāśritabhāvārtho'pi
guṇe vidhirdoṣaḥ | yattu parṇatādikārye vidhimupetyaiva samādhānaṃ-upadeśakye'pi parṇatākāryamanekam | anārabhyādhītā hi parṇatā, kenāpi
prakaraṇinā na gṛhītā | juhūdvārā tu juhūmadapūrvārthā | juhūstu prakaraṇādhītā
prakaraṇyupakārakāṅgapradhānahomadvārā prakaraṇārthā | saṃmārgasrucāṃ tu
srugvākyabalāt saṃmārgāpūrvārthatā | evaṃ juhūkāryaṃ dvidhā siddham | tatprakaraṇe
'ca śamīvidhiḥ | prakaraṇinaḥ kārye homadvayakārakajuhūrūpe, na tu sammārgasādhanarūpe | barhiḥ kāryaṃ tu na dvidhā, prakaraṇamātragṛhītatvādbarhiṣaḥ
tanna | pañcikoktiyuktivirodhāt | 'ekavidhikalpyamekaṃ kāryamiti