A Cluster of Nyāya Flowers 1.16.5
Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 1.16.5
- Language
- Sanskrit
1.16.5
nanu tattvajñānapadena gatārthatvānna pṛthag vaktavyo nirṇayaḥ, nirṇayo hi tattvajñānameva | astyetat, kiṃ tu ṣoḍaśapadārthatattvajñānaṃ pramāṇāntarakaraṇakamapi bhavati | na tasya nyāyoparamahetutvam, eṣa tu sādhanadūṣaṇasaranikṣobhdajanmā nirṇayastaduparamahetuḥ pṛthagupādānamantareṇa na labhyate | nanvanumānapadādeva, tarhi yathābhilaṣito lapsyate nirṇayaḥ ? tadayuktam | anumānaphalaṃ nirṇayaḥ, nānumānam | karaṇasya pramāṇatvānnirṇayopādānamantareṇa tadanumānamaphalamaparyavasitaṃ syāt | ubhābhyāṃ tarhi tattvajñānānumānapadābhyāmayamākṣetsyate nirṇayaḥ, anumānasya tattvajñānāntatvāt ? na nirṇayopādānād vinā tadantatvāsiddheḥ, liṅgābhāsasamutthatattvajñānābhāsasambhavāt | nanu saṃśayapūrvakatvādumānasya sāmarthyānnirṇayāntataiva bhaviṣyatīti saṃśayānumānatattvajñānairgaṃtārtho nirṇayaḥ ? maivam; saṃśayapūrvakatve'pyanumānasya tadābhāsopajanitanirṇayābhāsasambhavāt | na caiṣa niyamaḥ saṃśayapūrvakamanumānamiti | tasmādanumānasya viśiṣṭanirṇayāvasānatvalābhāya nirṇayapadamupādeyamityalaṃ prasaṅgena | vāde tu vicāryamāṇe nyāyaḥ saṃśayacchedanenādhyavasitāvabodham, adhyavasitābhyanujñātañca vidadhat tattvapariśuddhimādadhātīti vītarāgaiḥ śiṣyasabrahmacāribhiḥ saha vādaḥ prayoktavyaḥ | sa cāśayaśuddhimupadarśayitumiti | tarkasya prāṅnītyā yadyapi svataḥ sādhanabhāvo nāsti, tathāpyāśayaśuddhi vītarāgatvaṃ prakaṭayitum | tarkakrameṇa svārthānumānakāle yathāpratipannaḥ svayamasāvarthastathaiva parasya pratipādyate, vītarāgakathātvād vādasyeti |
Linked texts (1)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit