Nyayasutra 1.31

1.31

vikalpo-viśeṣaḥ | idametadātmakamityādidhīviśeṣāṇāṃ bhāvo'bhāvaśca tayoḥ saṃvedanamadhyātmaṃ, mānasapratyakṣasiddham, nāpi mānāntarāpekṣā | cakārād ghaṭādeścakṣurādinā yathāsambhavaṃ bhāvābhāvasaṃvedanādityarthaḥ | athavā bhāvābhāvayoḥ virodhā[dhā]yakaniṣedhaka-mānagamyatā kathaṃ gamyata ityatnedaṃ sūtramupatiṣṭhate | astināstyupalabhate nopalabhata ityādayo jñānavikalpāḥ, teṣāmadhyātmaṃ bhāvābhāvasaṃvedanānnedamupapattisādhyamityarthaḥ |
yastu svātmaniṣedhakaṃ, svātmaniṣedharūpaṃ vā'nyaviṣayakaṃ pramāṇamabhyupagacchedanyadoṣeṇa duṣṭa[m]svānyatrāsāmarthyenā[na] samarthaṃ vā tasya svoktivyāpanāt; sarvatravyāghātaḥ | upalabdhvyanupalabdhyoḥ svaviṣayatve'pyanyaviṣayatvāt | nahi svaviṣayatvameva vā'nyaviṣayatvaṃ, tanniyataṃ vā, mānābhāvāt | ata eva svāviṣayatve mānābhāvādvittireva na siddhetyapāstam | cakṣurādivadanyavedyatvāt tarhi tadvadeva jagatvā[?]pattiriti cet na, vipakṣabādhakābhāvena tanmūlavyāpterasiddheḥ |
atha viṣayaviṣayībhāvānyānyathā 0[nu]papattyā nīlākāratvasyeva vitternīlavedanatvāt | tathā ca jñānena svākārasyaiva grahaṇe sati, ākārakādācitkatayā bāhyārthasiddhiriti cenna | ākārasya vittisvarūpabahirbhāve, tathaiva viṣayaviṣayībhāvānupapatteḥ | tatsvarūpamātrapratiṣṭhitatve ca jñānasvarūpamātrapratiṣṭhitatve ca jñānasvarūpamātravedanameva nīlavedanamiti sarvavittīnāṃ sarvaviṣayatvāpatteḥ | svāvittau svaviśiṣṭārthavyavahāravilopaprasaṅgaḥ iti cenna | tāvatā tatkāle tadvedanasiddheḥ, na tu tenaivetīṣṭāpatteḥ | vaiśiṣṭyaṃ ca kāraṇatvaṃ viṣayatvaṃ vā ? nādyaḥ kāraṇāntaravadavirodhāt | nāntyaḥ, prathamavittivyutpattimātreṇa tadasiddheḥ | tadviṣayatvavyavahārasya tadgocarajñānāntarasādhyatvāt |
seyaṃ jāti[ścaturviṃ]vaṃśato'pratyakṣopalambhasya nārthadṛṣṭiḥ prasiddhayatīti vadantaṃ [dharma?] kīrtimapi vyāmohitavatī 0 bhāratā tadupalambhamātra siddhaḥ na tenaivetyasyāpi siddhiḥ | nahi svāviṣayatve vitteḥ nārthaviṣayatvaṃ, yenopalabdhirātmani tādrūpyeṇa vartata ityabhyupagamyeteti |