Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 7.p3.14

Nyāyabhāṣya (complete text) 7.p3.14

Language
Sanskrit

7.p3.14

|| 4 || 1 || 42 || na-- kāraṇāvayavabhāvāt || 42 || na saṃkhyaikāntānāmasiddhiḥ, kasmāt ?. kāraṇasyāvayavabhāvāt= avayasavaḥ kaścit sādhanabhūta itya'vyatirekaḥ| evaṃ dvaitādīnāmapīti || 42 || nyā. sū. || 4 || 1 || 43 niravayavatvādahetuḥ || 43 || "kāraṇasyāvayavabhāvāt" ityahetuḥ, kasmāt ? ’sarvamekam’ ityanapavargeṇa pratijñāya kasyacidekatvamucyate tatra vyapavṛkto'vayavaḥ sādhanabhūto nopapadyate, evaṃ dvaitādiṣvapīti| te khalvime saṃkhyaikāntā yadi viśeṣakāritasyā'rthabhedavistarasya pratyākhyānena vartante ? pratyākṣānumānāgamavirodhād mithyāvādā bhavanti| athābhyanujñānena vartante ? samānadharmakārito'rthasaṃgraho viśeṣakāritaścārthabheda ityevamekāntatvaṃ jahatīti| te khalvete tattvajñānapravivekārthamekāntāḥ parīkṣitā iti || 43 || nyā. sū. || 4 || 1 || 44 || pretyabhāvānantaraṃ phalam| tasmin--- sadyaḥ kālāntare ca phalaniṣpatteḥ saṃśayaḥ || 44 || ’pacati dogdhi’ iti sadyaḥ phalam odanapayasī, ’karṣati vapati’ iti kālāntare phalaṃ śasyādhigama iti, asti ceyaṃ kriyā-- "aggihotraṃ juhuyāt svargakāmaḥ" iti etasyāḥ phale saṃśayaḥ || 44 || nyā. sū. || 4 || 1 || 45 || na sadyaḥ-- kālāntaropabhogyatvāt || 45 || svargaḥ phalaṃ śrūyate tacca bhinne'smin dehabhedādutpadyate iti na sadyaḥ, grāmādikāmānāmārambhaphalamiti || 45 || nyā. sū. || 4 || 1 || 46 || kālāntareṇā'niṣpattiḥ-- hetuvināśāt || 46 || dhvastāyāṃ pravṛttau pravṛtteḥ phalaṃ na kāraṇamantareṇotpattamarhati-- na khalu vai vinaṣṭāt kāraṇāt kiṃcidutpadyate iti || 46 || nyā. sū. || 4 || 1 || 47 ||