Nyayasutra 5.6
Nyāyasūtravṛtti 5.6
- Language
- Sanskrit
5.6
dṛṣṭāntopapattirdṛṣṭāntatopapattiḥ sādhyātideśāt dṛṣṭā nte hi sādhyamatidiśyate tāvataiva dṛṣṭāntatvamupapadyate natvaśeṣo dharmāḥ pakṣadṛṣṭāntayorabhedāpatteḥ pakṣāderapi sādhyasamatvametena pratyuktaṃ dṛṣṭāntodṛṣṭāntaḥ pakṣaḥ tasmādvahnimānityataḥ pakṣotkī rttanāttathāca sādhyasyātideśāt sādhanāt pakṣaityucyate natu yakṣo'pi sādhyate'tiprasaṅgāditi bhāvaḥ |
kramaprāptau prāpyaprāptisamau lakṣayati |
dṛṣṭāntasya kāraṇaṃ pramāṇaṃ tadanapadeśo'nabhidhānaṃ abhi dhānaṃ cāpratiprayojakaṃ tathāca dṛṣṭāntasya sādhyavattve pramāṇā bhāvāt pratyavasthānamarthaḥ yadyapīdaṃ saduttarameva tathāpi dṛṣṭānte pramāṇaṃ vācyaṃ tatrāpi pramāṇāntaramityanavasthayā pratyavasthāne tātparyyaṃ taduktamācāyyairanavasthābhāsaprasaṅgaḥ prasaṅgasamaiti etanmate hetorhetvantaramityanavasthā'pi prasaṅgasamaeva pūrvvamate tu hetvanavasthādikaṃ vakṣyamāṇachatigaṇeṣvantarbhūtamiti viśeṣaḥ ana vasthāderjñānābhāsā cayaṃ pratidṛṣṭāntasamaḥ pratyeyavyaḥ pratidṛṣṭā ntena pratyavasthānāt pratidṛṣṭāntasamaḥ etacca sāvadhāraṇaṃ tena pratidṛṣṭāntamātrabalena pratyavasthānamarthaḥ tena sādharmyasamā vyudāsaḥ yadi ghaṭadṛṣṭāntabalenānityaḥ śabdaḥ tadākāśadṛṣṭānta balena nitya eva syāt nityaḥ kiṃ na syāditi bādhaḥ pratirodhā vāpādanīyaḥ heturanaṅgaṃ dṛṣṭāntamātrabalādeva sādhyasiddhiritya bhimānaḥ bādhapratirodhānyataradeśanābhāsā ceyaṃ |
9||
prasaṅgasame pratyuttaramāha |
Linked texts (1)
- Nyāyasūtra — Akṣapāda Gautama, Sanskrit