Pramāṇa · Search · About · API

Lakshanamala 2.1-2.36

Lakṣaṇamālā 2.1-2.36

Language
Sanskrit

2.1-2.36

āśrayāsiddhiḥ pakṣe pakṣatāvacchedakasyābhāvaḥ pakṣatāvacchedakābhāvavān pakṣo vā''śrayāsiddhiḥ prathamo'siddhibhedaḥ, yathā kāñcanamayaparvato rvāhanamān dhūmāt , gaganāravindaṃ
surabhi aravindatvādityādau parvate kāñcanamayatvābhāvaḥ kāñcanamayatvābhāvavān parvato
vā, aravinde gaganīyatvābhāvo gaganīyatvābhāvavadaravindaṃ vā pakṣāsiddhirāśrayāsiddhiriticavyavahriyate, patnajñānañcānumitiparamarśayorubhayorapi pratibandhakatvam | pakṣe'vidyamānaḥ avṛttiḥheturitipakṣavṛttitvābhāvavān hetuḥ pakṣaniṣṭhātyantābhāvapratiyogī vā
hetuḥ hetvabhāvavān pakṣo vā dvitīyo'siddhibhedaḥ, sa ca dvividhaḥ, pakṣatāvacchedakāvacchedena pakṣe hetvabhāvaḥ pakṣātāvacchedakasāmānādhikaraṇyena pakṣe hetvabhāvaśca, prathamaḥ svarupā
‘bādhitaviṣayaḥ kālātītaḥ iti
kramaprāptaṃ chalaṃ lakṣayati : -
“anabhipretamarthamabhimataṃ prakalpya abhipretavirodhena tadupapādanaṃ chalam| tat
trividhaṃ parisaṃkhyānāt| tatra vākyāntarakalpanā yatra tadvākchalam, yatra uktasya
hetutvādikalpanā tat sāmānyacchalam, yatra upacaritasya mukhyārthakalpanā tadupacāracchalam
tasya hetoḥ sarvarūpa-pakṣaikadeśe bhāgāsiddhyātmaka dūṣaṇābhidhānam, atra viśeṣaṇe dharmatve
tātparyāviṣayatvam | vahnimān dhūmādityatra saṃyogasambandhena dhūmo heturiti hetutāvacchedakasambandhaḥ saṃyogastātparyaviṣayo natu samavāyattvatheti vaktṛtātparyāviṣayasamavāyasaṃsargarūpārthakalpanena vahnyabhāvavati dhūmāvayave samavāyena dhūmo varttate iti dhūme