Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 1.148

Nyāyāgamānusāriṇī 1.148

Language
Sanskrit

1.148

syānmatam--kalpanātmakatvādibhya eva hetubhyo'numānajñānaṃ tarhi cakṣurādivijñānaṃ bhaviṣyatīti . atrocyate --anumānajñānamapi ca tanna pratipūryate . karmakartaryātmanepadaṃ yak ca, tatpratiṣedhād na pratipūryate iti rūpam, yathā'yamodano vipannatvāt pūtimāṃsavadātmānaṃ na bhojayati na bhujyate svayameva tathedamapi jñānamātmānaṃ na pratipūrayati na pratipūryate . kasmāddhetoḥ ? sambaddhagṛhītasyānyathāpratipatteḥ . sambaddha eva gṛhītaḥ, tasya sambaddhagṛhītasyānyathāpratipatteḥ, tasya jñānasya anyathāpratipadyamānasambaddhagṛhītārthatvādityarthaḥ . yad jñānaṃ sambaddhamevārthaṃ gṛhṇat tamevārthamanyathā pratipadyate tad jñānaṃ nānumānamapi sampūrṇaṃ bhavati . tadyathā --viruddhādijñānam . yathā kṛtakatvānnityaḥ śabdaḥ iti pakṣadharmajñānaṃ śabdasambandhi ghaṭādiṣvanityānugamasambaddhaṃ gṛhītvā nityaṃ śabdaṃ pratipadyamānaṃ viruddhahetvābhāsajñānaṃ bhavati, ādigrahaṇāt prameyaśrāvaṇatvadvāraṃ nityajñānaṃ vā śabdaviṣayamanaikāntikābhāsaṃ yathā tathedamapi na sampūrṇamanumānajñānamapīti .

Linked texts (1)