Dvadasharanayacakra 1.181

1.181

svārthe sāmānyagocaram ityetat svavacanavirodhi . kimiva ? kumārabrahmacāripitṛvacanavaccaitat, yathā kaścid brūyāt pitā me kumārabrahmacārī iti, tasya tadvacanaṃ svata eva virudhyate--yadi pitā kathaṃ kumārabrahmacārī ? atha kumārabrahmacārī kathaṃ pitā ? iti, tathedamapi yadi tajjñānaṃ svārthe kathaṃ sāmānyagocaram ? atha sāmānyagocaraṃ kathaṃ tat svārthe ? svārtha iti ca tvayā na cakṣuṣo'nyasya vendriyasya viṣaya iti viśeṣamāśritya lakṣaṇamabhidhīyate, kiṃ tarhi ? prameyamucyate sāmānyato vastu svalakṣaṇaṃ svārthaḥ iti . tathā sāmānyalakṣaṇamiti na dhūmānumeyāgnimātram, kiṃ tarhi ? liṅgagamyaṃ sarvam . etasyārthasya pratipādanārthamāha svārthalakṣaṇameva nirūpayan --asvārthaviśiṣṭe, svo'rthaḥ svārthaḥ, na svārtho'svārthaḥ svārthādanyaḥ, tato viśiṣṭaḥ svārthaḥ, tasmin svārthe, tamevārthaṃ paryāyeṇāha --svaviṣaye, kimuktaṃ bhavati ? ekasmin rūpādiprakāre prakṛṣṭe kāre rūpe rase'nyasminneva sāmānyagocaramiti, sāmānyaviṣayaṃ ca svārthe jñānamiti ca vispardhitametat parasparato dvayam . yasmādarthaviṣayaśabdau lakṣaṇārthāveva lakṣaṇaśabdaparyāyavācinau tasmāt svārthaḥ svaviṣayaḥ svalakṣaṇamityetadvivakṣitaṃ bhavataḥ, tadvismṛtya bhrāntena nendriyagrāhyasvārthasāmānyabhedakalpanāt parihāro yujyate vaktum . kasmāt ? pratyakṣavyākhyāviṣayatvāt svārthasvalakṣaṇasvaviṣayaśabdānām .