Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 1.185

Nyāyāgamānusāriṇī 1.185

Language
Sanskrit

1.185

anekaikatvāpattisāmānyagocarasvalakṣaṇa evāsāvartha iti cet . syānmatam--anekasyaikatvāpattiḥ sāmānyam, sa eva gocaro'syeti anekaikatvāpattisāmānyagocaraḥ, sa eva svalakṣaṇaḥ sāmānyagocara eva svalakṣaṇaḥ, asāvevārthaḥ pratyakṣasyetyeṣā bhavata āśaṃsā cet, na, ārātparāntamadhyetyādi yāvat svalakṣaṇaviṣayasāmānyātmakatvāt . naitadupapadyate, pūrvaparādiparasparaviviktāvasthapatraviṣayasāmānyātmakatvāt . ārādantaḥ, parāntaḥ, madhyaḥ, nīlaprakarṣādirvarṇaḥ, hrasvadīrghālpamahattvādi pramāṇam, vṛttādi saṃsthānaṃ ca, tairviviktā vṛttayo'vasthāśca yeṣāṃ patraviśeṣāṇāṃ te tairviviktavṛttyavasthapatraviśeṣāḥ, ta eva svalakṣaṇāḥ, te viṣayo'sya sāmānyasya tat svalakṣaṇaviṣayaṃ sāmānyamātmā svarūpamasya, tadbhāvaḥ sāmānyātmakatvam, tasmāt sāmānyātmakatvāt . etaduktaṃ bhavati--deśākṛtivarṇapramāṇasaṃsthānādibhiratyantaviśiṣṭānāṃ svalakṣaṇānāmeva sāmānyātmakatvam, nānyat sāmānyamasti, ato'nupapannam--anekaikāpattisāmānyagocarasvalakṣaṇa evārtha iti . nanūktamanekaikāpattisāmānyagocaramiti, tanna, yasmād na ca saṅghātaḥ kaścidasti . caśabdānnāvayavī, na ca pariṇāmāntaraṃ tadvyatiriktaṃ tvanmatena . kasmāddhetoḥ ? na hi tadanekadravyotpādyam . na ca sañcayaḥ kaścidasti, ata eva na pratyayasyālambanaṃ yujyate, anālambanatvāccābhāsārtho'pi na tatrāsti vandhyāputraputratvānābhāsanavat . svābhāsāṃ hi vijñaptiṃ janayadālambanaṃ yujyate . asvatvāttvasya adravyatvāt kuta ābhāsavijñāpanam ? sve tu paramāṇavo nābhāsamutpādayitumalam, atīndriyatvāt . iti pratyakṣajñānaṃ notpadyate, nirālambanatvāt, khapuṣpavat . teṣāṃ patrāṇāmanārabdhalakṣaṇakāryatvāt . na hi patraviśeṣairārabdhaṃ kiñcit kāryāntaramasti, ta eva hyanārabdhalakṣaṇāḥ patraviśeṣāḥ sañcitya kāryībhūtāḥ, tasmānna teṣvanyat sāmānyamasti . evamaṇuṣvapi, paramāṇuṣvapi tathā na kiñcit sāmānyamasti . tasmānna svārthe sāmānyagocaraṃ tajjñānamiti .

Linked texts (1)