Dvadasharanayacakra 1.189
Nyāyāgamānusāriṇī 1.189
- Language
- Sanskrit
1.189
saṃvṛtisallakṣaṇe jñāpakamāha --yasmin bhinne ślokaḥ . yasmin ghaṭe bhinne kapālaśakalaśarkarādibhāvena ghaṭābhimatādvastuno'nyeṣvapyapoḍheṣu kapālādiṣu na ghaṭabuddhirasti, tadagrahe tadbuddhyabhāvāt, aṅgulya rajjvāṃ sarpa iti jñānaṃ rajjudṛṣṭāvanarthakam . tadaṃśadṛṣṭau tatrāpi sarpavad rajjuvibhramaḥ .. hastavālapra॰ 1 yaccoktam--āyatanasvalakṣaṇaṃ pratyete svalakṣaṇaviṣayā na dravyasvalakṣaṇaṃ prati iti tat kathamiti cet, tatrānekārthajanyatvāt svārthe sāmānyagocaram . anekadravyotpādyatvāt tat svāyatane sāmānyagocaramityucyate, na tu bhinneṣvabhedaikākāraparikalpanāt pra॰ samu॰ vṛ॰ 1 . 4 . atrāpyanekārthaviṣayaikapratyayatvāt sāmānyarūpatvādasvalakṣaṇaviṣaya- bhāve muṣṭibuddhivat . ato'ṅgulivyatirekeṇa mṛṣṭyabhāvavat kapālādivyatirekeṇa ghaṭābhāva iti saṃvṛtisan ghaṭaḥ . evaṃ kriyāsambhave kriyayā apohe . yatrāpi kriyayā'poho na sambhavati tatrāpi dhiyā'pohe'nyeṣāṃ rūpādīnāṃ ghaṭasya samudāyād na tadbuddhirasti . rūpādisamudāyasya ca paramāṇurūpādyapohe na tadbuddhirasti iti vartate, dṛṣṭāntaḥ --ambuvat, ekasminnapi jalabindau jalabuddhidarśanāt, rūpādiṣu punarbuddhyāpoḍheṣu na toyabuddhirastītyetat saṃvṛtisato lakṣaṇam . athavā yasmin ghaṭe bhinne'vayavaśo na tadbuddhirbhavati tad ghaṭavat saṃvṛtisat . yatra cāmbubuddhyā'rthāntarāpohe na tadbuddhirarthāntaranivṛttirūpasya vastunaḥ svarūpābhāvādagnivāyvādinivṛttimātraṃ vyavahāraprasiddhāmbuvat tadapi saṃvṛtisat . paramārthasadanyathā, etadviparītalakṣaṇaṃ svata eva viviktarūpaṃ yadvidyate rūpaṃ rasa ityādi tat paramārthasat pratyakṣagocaramiti .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit