Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 1.191

Nyāyāgamānusāriṇī 1.191

Language
Sanskrit

1.191

adhunā yadetadanekaprakārabhinnarūpetyādigranthacodyadvārāyātakalpanātmakaparihārārthaṃ yaccoktam āyatanasvalakṣaṇaṃ pratyete svalakṣaṇaviṣayā na dravyasvalakṣaṇaṃ prati iti tat kathamityetatpari- hārārthasya tasya vākyasya doṣaṃ vaktukāmaḥ parapakṣameva tāvat pratyuccārayan vyācaṣṭe sūriṣṭīkākāralikhitaṃ likhan yāvadekākāraparikalpanāditi gatārtham . uttaraṃ tu atrāpi, apiśabdāt pūrvasminnarthavikalpe vyākhyātā doṣāste'trāpi sambhavanti . kathamiti cet, anekārthaviṣayaikapratyayatvāt, aneko'rthaḥ paramāṇavaḥ, tadviṣaya eka iti pratyayaḥ so'nekārthaviṣayaikapratyayaḥ, tadbhāvādanekārthaviṣayaikapratyayatvāt . tvāt . pratyakṣasyāpratyakṣatvasādhane ca dve leśenonnīte tvayaiva--tvadabhimatapratyakṣamapratyakṣamanekārthajanyatvādanumānavat . anumānamapi hi pakṣadharmādyanekārthajanyam . jñāpakaḥ sa heturiti cet, kārakādapi anekasmādarthājjāyate sādhyasādhanadharmānvayaikāntavataḥ . na, asañcitānekārthajanyatvādanumāne . nanu dhūmādirapi sañcaya eva gṛhīto'- teṣu paramāṇuṣu pratyekamatīndriyeṣu samuditeṣvasamuditeṣu vā pratyayābhāvāt tatsamūhe'nekārthaviṣayaḥ sa evaikaḥ pratyayaḥ, samūhālambanatadābhāsajñānotpattyabhyupagamāt . arthabhedaviṣayajñānābhyupagame ca vijānāti na vijñānam catuḥśa॰ 268 ityādi virudhyeta . tasmādekaḥ pratyayo'nekārthaviṣaya ekārtharūpaḥ . tata eva sāmānyarūpastadatadviṣayatayā tadatadabhūtasāmānyagocaraḥ . tataśca asvalakṣaṇaviṣayaḥ, ta eva hi paramāṇavaḥ svalakṣaṇaṃ na tatsamūhaḥ sāmānyatvāt . ata eva saṃvṛtisaṃśca saḥ . tasmādasvalakṣaṇaviṣayatvāt kalpanātmako nirdeśyaścetyevamādyasmābhiḥ prāk prakrāntaṃ tat sutarāmaśeṣaṃ tvayaiva bhāvitam anekārthajanyatvāt svārthe sāmānyagocaram pra॰ samu॰ 1 . 4 iti parihāraṃ bruvatā .

Linked texts (1)