Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 1.226

Nyāyāgamānusāriṇī 1.226

Language
Sanskrit

1.226

syānmatam--anubhaviturbāhyaviṣayam idamidam iti nirūpaṇaṃ mā bhūd yadi na bhavati, svasaṃvedanaṃ tvāntaraṃ sukhaduḥkhādiṣu kiṃ nirūpaṇaṃ na bhavati ? iti . ucyate --svasaṃvedanenocchvasanābhyavahṛtapariṇatītyādi, vyabhicārānna bhavati, prāṇāpānāvasañcetayanneva hi kurute sarvo lokaḥ, abhyavahṛtamapi khalarasabhāvena rasarudhirādibhāvena ca pariṇamayanna sañcetayati svayameva . tathā suptādīnāṃ calanakaṇḍūyanasphuraṇādikriyāḥ kurvatāmasañcetayamānānāmeva tāḥ kriyā dṛśyante . supta-matta-mūrcchita-garbhāḥ suptādayaḥ . tathānyamanasāmavyaktacalanakaṇḍūyanamaśakadaṃśasparśasaṃvedanaṃ gandhādijñānaṃ suptādīnāṃ cāmladravyāsvādanamasañcetitam . rasanamāsvādanamityarthaḥ . ādigrahaṇāt kṣutajṛmbhitakāsitādayaḥ . yathaitāḥ kriyā asañcetitāstathā svasaṃvedanamapi . itthaṃ kalpitākalpitatathābhūtapratyayānupapatteḥ, kalpitastāvat kalpitatvādeva tathābhūto na bhavati pratyayaḥ, akalpito'pītthamuktavidhinā nopapadyate tathābhūtaḥ pratyayaḥ śuddha ityarthaḥ . tasmāt kalpitākalpitatathābhūtapratyayānupapatterajñānānuviddhameva sarvaṃ jñānamiti . paricchedārthaśca pramāṇavyāpāraḥ, pramāṇaṃ hi vyāpriyamāṇaṃ yathārthaparicchedārthamiṣyate, na cetthaṃ tatparicchedo'stīti vaidharmyaṃ darśayati .

Linked texts (1)