Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 2.209

Nyāyāgamānusāriṇī 2.209

Language
Sanskrit

2.209

katham ? iti taddarśayati --puruṣavāde tāvajjñānamayo na rūpādimaya iti, rūpādīnāṃ tatsuṣuptāvasthāmātratvābhimatānāṃ tanmayatvāt jñānātmakapuruṣamayatvāt . tāni ca rūpādīni kāryātmānaḥ, kāryā tmanāṃ tanmayatve kāryatvānekatvānityatvāsarvatvāni puruṣasyaiva prāptāni . avasthāvacca pūrvādiniyatyādiṣvapi . svabhāvavāde tu atiśayaścāyam, ādāveva bhedopādānāt sambhavavadvyabhicāravṛttyanumatyā bhāvaviśeṣaṇasvaśabdopādānāt tathaiva cārthasya nirūpaṇāt . yadayaṃ bhavati bhūyate'neneti vā bhāvaḥ . svaśabdo'svavyāvartanārtha itaretarābhāvamātraviṣa- tmanāṃ tanmayatve cetanaikakāraṇātmatve kāryatvānekatvānityatvāsarvatvāni puruṣasyaiva prāptāni tanmayatvāt pratyekaparisamāptatvācca teṣāṃ pratyakṣata upalabhyatvācca . tasmāt puruṣasyaikanityakāraṇasarvatvāni nirākriyante'vasthānāṃ kāryakāraṇātmanāṃ puruṣamayatvādityuktaḥ puruṣātmakatvapratipādanayatnasya dravyārthavṛttasarvaikatvādyabhimatinirākaraṇadoṣo'vasthāśrayaṇāt . avasthāvacca pūrvādiniyatyādiṣvapītyatideśena niyatikālasvabhāveṣvapi svābhimatinirākaraṇaṃ teṣāmapi darśayati . avasthāvacceti yathā suptasuṣuptajāgradvimuktyavasthābhedena bhinnānyarūpopādānenaiva svābhimatinirākṛtiḥ puruṣavāde'bhihitā tathā bālyādipūrvottarāvasthāsu tathāniyativartanāsvabhāvādibhedābhyupagamādeva svābhimataniyatyādinirākaraṇam .

Linked texts (1)