Dvadasharanayacakra 2.216

2.216

idānīṃ bhedakāraṇadiśamudgrāhya dūṣayiṣyannāha --vikalpo hītyādi . vikalpo na satyaḥ, sa tu bhavannebhistribhiḥ kāraṇairbhaved bheda-saṃsarga-pariṇāmaiḥ . tatra bhedena ghaṭād bhidyamānāt kapālāni parasparato bhinnānīti gṛhyante . saṃsargeṇa tantūnāṃ saṅghātena paṭastantubhyo'nya utpanna iti . pariṇāmena kṣīraṃ dadhitvena pariṇatam, dadhi kṣīrādanyat, eteṣāṃ cānyatā uktiprayojanādinānātvālloke prasiddheti, etā bhedavādyupapattayo bhavantyo bhaveyuḥ . tatra na cāsya bhedo na saṃsargo na vipariṇāma ityetāstisraḥ pratijñā eka- hetusādhyāḥ . ko'sau hetuḥ ? ucyate --ekatattvātmakatvāt, tasya bhāvastattvam, ekaṃ tattvamananyat, sa evātmāsya bhāva ityekatattvātmā, tadbhāvādekatattvātmakatvāt, pratisvatvavat, yathā svaṃ svaṃ prati pratisvaṃ tvanmatena bhinnānāmasādhāraṇaḥ svātmā yaḥ sa tu bhāva ityevaikatattvātmakatvānna bhedasaṃsargapariṇāmātmaka khapuṣpādirasattvāt . iti tattvādeva kuto'tra vikalpaḥ ? nanu bhedaḥ pratyakṣata eva gṛhyate pūrvottarādidikkālotpattivināśavastupravibhaktatvāt, abhedaśca na gṛhyate . asti kiñciditi bhāvavyatirekeṇa pūrvottarādidikkālotpattivināśavastupravibhāgābhāvāt sa eva hyutpātādyudakāgnitvavadanyathā vartamāno'nyathāpi vartata eva, na stathā bhāvo'pīti nāsti vikalpo bhāvasya . athāpi syādvikalpaḥ so'smanmatenaiva na bhedābhyupagamenetyata āha --vikalpena ca bhāva eva, nābhāvaḥ khapuṣpādirasattvāditi bhāvavadevāsau bhāva ekanityasarvagatatvādidharmā, tasyaiva ghaṭapaṭādinā bhavanam, nāsya bhedaḥ kaścit, bhedaścābhāvo bhāvānātmakatvādityuktam . tasmādasattvādasau na vikalpyeta bhedaḥ khapuṣpavat . ataḥ sambhāvyamānaśca svabhāva eva vikalpitaḥ tvanmate'pi tasyāpi bhāvasya iti tattvādeva prāguktahetuprakāreṇa tattvādekatvādeva kuto'tra bhāve vikalpaḥ .