Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 2.30

Nyāyāgamānusāriṇī 2.30

Language
Sanskrit

2.30

itara āha--viphalo'yaṃ prayāso'niṣṭāpādane te, abhyupagamatvāt . ko vā''ha--jñavacanametat, nanu prāguktaṃ saṃśayaviparyayānadhyavasāyasampṛktatvānnirṇayasyāpyajñānatvameveti . athavā ko vā''ha jñavacanametaditi jñasya puruṣasya sarvatra pramāṇabhūtasyābhāvāt, kiṃ tarhi ? śabdasyaiva ca nirdoṣatvāditi . atrācārya āha --yadi saṃśayādiyogānna jñaḥ pramāṇaṃ tarhīdamajñoktatvādunmattavākyavaditi kriyopadeśasāphalyavādaḥ kva gacchatīti cintyatām . evaṃ tāvad buddhipūrvakamakārādivarṇānupūrvyā śabdoccāraṇaṃ cetanodīritaṃ kākavāśitaṃ puruṣavāśitaṃ vā tulyam . athācakṣīthāḥ--kāṣṭhapāṣāṇādisaṅghaṭṭajanitācetanaśabdavat sarvamacetanam . tathāpyacetanatvāt kuto'sya prāmāṇyam, acetanatvāt, ākāśavat . evaṃ ca kṛtvā'cetanatvāt kuto'sya vacanam ? yacchabda āha tad naḥ pramāṇam pā॰ ma॰ bhā॰ itīṣṭaṃ bhavatā, bhāṣaṇaṃ vacanamuktiḥ śabdoccāraṇam, bhāvasādhanatvādvacanaśabdasya, acetanatvādvaktṛtvamasya nāstītyarthaḥ . katham ? ajñodīritatvādeva ca vacanatvamasya nāsti, vācyārthapratipādanābhisandhipūrvakaṃ hi tat, tadabhāve'nuktamityata āha --kāṣṭhaśabdavaditthamacetanatve'pi na ghaṭate vedavākyaprāmāṇyam .

Linked texts (1)