Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 2.52

Nyāyāgamānusāriṇī 2.52

Language
Sanskrit

2.52

ata eva ca kāraṇamātramasau, tattva evātathābhūtestathābhūtervā kāraṇapramāṇamasau havanakriyā ghṛtādikāraṇebhyo na vyatiriktā, uktahetorasatkāryābhāvāt kāraṇamātramasau kriyā iti pratipattavyamavaśyam . na kevalaṃ kriyaiva kāraṇamātram, saha phalenāpi sā kāraṇamātram, phalamapyasyāḥ svargākhyaṃ sukhādi ghṛtādikāraṇānyathābhavanamātram . atropacayahetū pratipāditārthāveva tadātmatvāt tannirvṛttatvāditi, tasyātmā sa ātmāsyeti vā tadātmā, tena tasmiṃstasya sa eva vā nirvṛttaḥ, tadbhāvastannirvṛttatvaṃ tadātmatvaṃ ca, tasmāt tadātmatvāt tannirvṛttatvād ghaṭamṛttvavat, ghaṭasya mṛttvaṃ ghaṭamṛttvaṃ mṛdeva ghaṭaḥ, ghaṭa eva mṛd yathā pratipāditaṃ ekāntavādasvābhāvyāditikartavyatākartavyatābhyupagamāttu pūrvottarāvasthānubandhāt sarpasphaṭāṭopamukulaprasāraṇakuṇḍalīkaraṇavad yajñopavītasūtratantutvapaṭatvavadvā saṃsthānamātrabhinnakāraṇakāryatvābhyupagama āpadyata iti kāryatyāga iti svaśabdārthāpattiviṣayaviparītārthatvād vivakṣābhedavyāghātaḥ . yadītikartavyatā janayati tataḥ sā tajjanyā na, janakatvāt kāraṇatvāt tattva evātathābhūtestathābhūterveti tadvat . tasmāt kāraṇameva kriyā kriyāphalaṃ ca . evaṃ tāvadapratipūrṇastarkaḥ prāg nāsīt kriyā kāryatvena parigṛhītatvāt iti, asiddhahetutvāt pratitarkeṇa bādhyatvācceti suṣṭhūcyate .

Linked texts (1)