Dvadasharanayacakra 2.53

2.53

kiñcānyat, svayameva tvayā parityaktatvāccāpratipūrṇa eva, kasmāt ? ekāntavādasvābhāvyāt, evaṃsvabhāvā hyekāntavādāḥ sarvoktamṛṣātvavādavat, yathoktaṃ tvayā tadanubandhāccetikartavyataiva kartavyatā iti bruvatā kāraṇe kāryasya sattvamabhyupagamyāsattvaṃ ca tyaktaṃ bhavati, ato brūmaḥ --itikartavyatākartavyatābhyupagamāttvityādi . itiśabdasya prakārārthavācitvāditthamitthaṃ ca kartavyaṃ ghṛtena juhuyāt payasā juhuyāt ityādiprakārā kartavyatā itikartavyatā, saiva kartavyatā kāraṇabhūtāstā eva prokṣaṇādikriyāḥ agnihotram ityabhyupagamāt, pūrvottarāvasthānubandhād vicchinnapūrvottarāvasthasya kasyacidabhāvāt kāraṇameva kāryaṃ sarpasphaṭāṭopamukulaprasāraṇakuṇḍalīkaraṇavad yajñopavītasūtratantutvapaṭatvavadvā, sūtrameva yathā yajñopavītākhyāṃ labhate tathāsamavasthānāt tathā tantava eva paṭastadvat saṃsthānamātrabhinnasya kāraṇasyaiva kāryatvamityayamabhyupagama āpadyate iti, itiśabdo hetvarthe, etasmāt saṃsthānamātrabhinnakāraṇakāryatvābhyupagamāpatterhetoḥ kāryasya tyāgaḥ kāryatyāgaḥ, kuryāt ityayaṃ hi śabdaḥ kāryārthe sati arthavān bhavati, nānyathā . punaritiśabdo hetvarthe, tataśca kuryādarthatyāgāt svaśabdārthāpattiviṣayaviparītārthatvād vivakṣābhedavyāghātaḥ, agnihotraṃ juhuyāt ityanena svaśabdenaivāsatkāryavādo'bhyupagataḥ, tadanubandhāccetikartavyataiva kartavyatā ityarthāpattyā kāraṇātmakakāryavādo'bhyupagataḥ, tayoranyonyaviparītārthatvādviruddhatvād vivakṣābhedo vyāghātaśca . vivakṣābhedastāvadasatkāryavācinaḥ śabdasya kāraṇātmakakāryābhidhānābhyupagamāt kāraṇātmakakāryavācinaścāsatkāryābhidhānābhyupagamāt . ata eva ca parasparato virodhād vyāghāto'nayoḥ . athavārthadvayasya svaśabdārthāpattiviṣayasyābhyupagamād vivakṣābhedo'yaṃ puruṣabuddhivaśād vedavādaprāmāṇyamapauruṣeyaṃ vyāhantīti vivakṣābhedavyāghātaḥ, sa ca tvayā tattvānapekṣaṇadoṣānnekṣyate vastutattvavicārapradveṣiṇā yaḥ kāryakāraṇasvarūpānapekṣiṇo'pi balādayaṃ kāraṇakāryatattvavāda āpadyate'nekāntarūpo vastunastādātmyādanapekṣyamāṇo'pi svamatavyāghātīti .