Dvadasharanayacakra 2.54
Nyāyāgamānusāriṇī 2.54
- Language
- Sanskrit
2.54
evaṃ kāraṇātmakatve'bhyupagate'pi yadītikartavyatā janayatīti iṣyate tato na sā kartavyatā ghṛtādi pūrvatvād vidhāyakatvāt, mātṛvad vacanavat . atha janyā sā, evaṃ tarhi na janikā, janyatvādibhyaḥ, putrādivat . pratītikartavyataṃ ca kartavyatāsamāpteritikartavyatāntarānārambhaḥ . pratyekaṃ tvasamāptāvakāraṇabhāvādatathātā ca . samudāyasyāpi ca tanmātratvāt, uktavat . kāraṇetikartavyatāvyatiriktā kācidasti tataḥ sā tajjanyā na bhavati kriyā, nātmanaivātmānaṃ janayatītyarthaḥ . kasmāt ? janakatvāt kāraṇatvāt pūrvatvād vidhāyakatvād mātṛvat, yathā mātā nātmānaṃ janayati, kiṃ tarhi ? tato'nyāṃ duhitaraṃ janayati, evamiyamitikartavyatā janikā satī . tathā kāraṇatvāt pūrvatvād vidhāyakatvāditi vyākhyeyāni . vacanavadityatra yathā vacanamapi nātmānaṃ janayati buddhiṃ tu tato'nyāṃ vācyaviṣayāṃ janayati tathā itikartavyateti . atha mā bhūdeṣa doṣa iti janakatvamasiddhaṃ tasyā janyatvāt, janyā hi setyatrocyate --atha janyā sā evaṃ tarhi na janikā na kāraṇam, janyatvādibhyaḥ, janyatvāt kāryatvādapūrvatvād vidheyatvāt, putrādivat . ādigrahaṇād vācyārthajñānavat . tasmāt svavihitadoṣatvājjanyatve janakatve vā doṣānativṛtterayuktamuktam --itikartavyataiva karta- vyatā tadanubandhāditi .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit