Dvadasharanayacakra 2.61

2.61

etadapi nopapadyate, vidhividhinayadarśanopapādayiṣyamāṇakāraṇamātratvavādāt . abhyupetyāpi asa asatkāryavādoktāvapi naivāsya vākyatā, itikartavyatāvākyāsiddhau tadasiddhestatsiddhau tatsiddheḥ . itikartavyatāvākyamavākyam, ananuvādatvāt, unmattapralāpavat . juhuyāt ityasyoktavadeva sarvaprayogaparīkṣāyāmarthābhāvāditikartavyatāvākyapratyayāpi na kartavyatāgatiḥ . kvedamabhihitaṃ juhuyāt iti ? havanāpūrvakaraṇārthatayoḥ pradhānāgnihotraśruti- tkāryavādoktāvapi naivāsya vākyatā prāptyanubandhaprāpitetikartavyatākartavyatārthasyāgnihotrahavanakaraṇārthasya vākyasya vākyatā . kutaḥ ? itikartavyatāvākyāsiddhau tadasiddhestatsiddhau tatsiddheḥ, tat punaritikartavyatāvākyam, tadavākyatve tadbalapratiṣṭhāpyakartavyatāvākyamapyavākyam . tatra tāvat ghṛtena juhuyāt ityetaditikartavyatāvākyamavākyam, ananuvādatvāt, unmattapralāpavat . yathā kāmonmattasya pakṣī iti darśane bhrānteḥ hā priye ! hā priye ! ityādirvipralāpo na vākyaṃ prasiddhārthānuvādābhāvādevaṃ ghṛtena juhuyāt ityasyāpi tadabhāvāt tatkartavyatāvākyābhāvaḥ . ananuvādatvaṃ cāsya ghṛtasampradānakahavanavidhānād vidhivākyasya, vidhyanuvādayoścānyonyanirākāṅkṣayoranyatarābhāvaḥ . syānmatam--vidhimātrasya dvāraṃ dvāram iti anuvādamātrasya udghāṭyatām iti dṛṣṭatvād nāpekṣeteti cet, na, tatrāpi bahiraṅgasthitaprakaraṇādibhyastatsiddherapekṣaiva . tasmādiha itikartavyataiva kartavyatā iti vacanāt kartavyatāvākyasyaivāsiddheḥ ghṛtena juhuyāt ityasya prasiddhārthasyānuvādatvābhāvādavākyatvam, tadavākyatvāt tadbalapratiṣṭhāpyāgnihotrahavanakartavyatāvidhivākyāsiddhiḥ, ata āha --juhuyāt ityasya uktavadevetyādi, juhuyāt, agnihotraṃ kuryāt, havanaṃ kuryāt, agnihotraṃ havanaṃ kuryāt, prāptyanubandhaprāpitaghṛtādītikartavyatātmakakartavyatāgnihotraṃ kuryāt, agnihotramapūrvaṃ kuryāt ityuktavikalpeṣu prāgabhihitadoṣasambandhādetaiḥ sarvaiḥ prakāraiḥ prayogasya parīkṣāyāṃ nirmūlārthatvamaviṣayatvāt, aviṣayatvamapūrvārthatvāt, apūrvārthatvamajñātārthatvāt, ajñātārthatvaṃ pramāṇāntareṇa vākyāntareṇa vā prāgavihitatvāditi . tamupasaṃhṛtyāha --itikartavyatāvākyapratyayāpi na kartavyatāgatiḥ .