Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 2.94

Nyāyāgamānusāriṇī 2.94

Language
Sanskrit

2.94

kiñcānyat, svoktavirodhādi ca, svavacanābhyupagamalokavyavahārapratyakṣānumānavirodhā ādigrahaṇāt . pramāṇagrahaṇāt pratyakṣānumānagrahaṇam . viśeṣasvarūpavirodhau ca kaṇṭhoktau vakṣyati . tatra svavacanavirodhastāvad yadi kāryaṃ ghaṭavat kriyate tat kathamasat khapuṣpavat kāryaṃ ca ? svena vacanena svameva vacanaṃ virudhyate . athāsat khapuṣpavat kathaṃ kāryaṃ ghaṭavat ? iti saiva svavacanavirodhabhāvanā viparyayeṇa tayoreva śabdayorvirodhadarśanārthā . yasmād mṛdeva hi ghaṭaḥ kriyate . hiśabdo yasmādarthe, yasmāt sarpasphaṭāṭopakuṇḍalībhavanavad mṛda eva ghaṭībhavanaṃ tathā prakāśanaṃ vyaktirvimalatā kriyate . karaṇaṃ yathā pṛṣṭhaṃ kuru pādau kuru iti . taddarśayannāha --ghaṭaḥ kriyate ghaṭatayā vyajyate vidyamāna eva vyaktībhavati . ko dṛṣṭāntaḥ ? sa eva ghaṭo dīpeneva kriyayā vyajyate daṇḍādivyāpāraṇātmikayā . tathā ca viśeṣaṇaviśeṣyāprasiddhirapi, kāryamasat iti vyāghātāt proktasvavacanavirodhabhāvanāta eva khapuṣpanirvṛttaghaṭayoriva na kāryamasatā viśeṣyaṃ nāpyasat kāryeṇeti na parasparato viśeṣaṇaṃ viśeṣyaṃ veti viśeṣaṇaviśeṣyāprasiddhirasmādeva kāraṇāt .

Linked texts (1)