Dvadasharanayacakra 3.101
Nyāyāgamānusāriṇī 3.101
- Language
- Sanskrit
3.101
atyantagurutāyāmityādi nirapekṣaikāntagurutāyāmetadeva patet patanakriyameva syāt na tiṣṭhed norddhvaṃ gacched gurutvāt, dṛṣṭānto vakṣyamāṇaḥ . syānmatam--patedeva guru yadi pratibandhī na syāt, asti tu saṃyogaḥ pratibandhī patanasya phalasyeva vṛntamiti, ato viśeṣayāmaḥ --saṃyogabhāve'pi patanapratibandhyaviṣahyagurutvāditi, pratibandhinā yad viṣahyaṃ na bhavati guru tat patedeva, sa cāsya nāsti pratibandhī tvayaikāntagurutvābhyupagamāt . tantupratibandhānivāryapātopalavat, ekena tantunā pratibandhinā satyapi saṃyogabhāve tadaviṣahyagurutvāt patatyeva yathopalastathaitat patedeva sukhaṃ laghutvaśūnyagurutvāditi . yogino'pi cetyādi, yo'pi cāsya yogī pratibandhakastasyāpi ca yoginaḥ pratibandhino gurutvāt tatpatanopacayahetutvāt sutarāṃ patanameva syāt patedeva tenāpi hi saha śilābaddhaśilāvaditi pātahetutvaṃ draḍhayati . evaṃ tāvadatyantagurutve patanameva prasaktam . athavā mā bhūdeṣa doṣa ityatyantalaghutvamiṣyate tato'tyantalaghutāyāṃ na kadācidapi patanaṃ syāt, pātākhyo bhāva eva na syāt tasyotpattikāraṇābhāvāt, tacca kāraṇaṃ gurutvaṃ patanasya, tadabhāvāt khapuṣpavat na syāt . syānmatam--dṛṣṭaviruddhamucyate gurulaghutvadarśanāt arkatūlo laghurgururlohapiṇḍaḥ iti dṛṣṭatvāditi . eṣa na doṣaḥ, yasmāt vavahārato tu jujjati ityuktatvādityata āha — kanyānudaravattu vyavahāro'yamapekṣākṛto bādaraskandhaviṣaya iti, yathā anudarā kanyā ityanyāsāmudaravatīnāmudareṇa sadṛśamudaramasyā nāstītyudaravatyeva anudarā ityucyate vyavahāratastathā bādaraskandheṣu laghugurutve . yadapi ca lohapiṇḍārkatūlodāharaṇaṃ tadapi tattulyāpekṣikalaghugurutve eva sādhayatītyata āha — evamevāpekṣiketyādi yāvadanavasthitaikatve . alpavācini kani lohapiṇḍakaḥ palamātrapramāṇo'rkatūla atha mamātra kim ? dravyaṃ caitadevaṃ laghugurutvāpekṣayā tadeva dṛṣṭam, na guṇāḥ . sattvādayo guṇāstvime laghutvādilakṣaṇā mayocyante, dravyatā teṣāṃ sandrāve ekatvāpattau bhavati . ā adyāpi yadi guṇasandrāvo dravyamiṣyate tatastavāpyetaddravyameva, kuto'syāsandrāvaḥ ? sattvādayo guṇā laghutvādilakṣaṇāstatsandrutilakṣaṇaṃ dravyameva, śabdādibhāvena vyavasthānāt, śabdādisvātmavat . anāpannatadrūpasya asandrutasya śabdādibhāvāpattikālo vyavasthānaśabdenocyata bhārāllaghīyān palaśatikā tulā, viṃśatistulā bhāraḥ iti paribhāṣitatvāt . ayaspiṇḍo gururapi laghurarkatūlo laghurapi gururdṛṣṭa ityanavasthitaikagurutvalaghutvatattve gurulaghutve, āpekṣikatvādasmān prati na gurutvalaghutve parasparato'nye, tato nāyaspiṇḍārkatūladṛṣṭānto'sti .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit