Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 3.104

Nyāyāgamānusāriṇī 3.104

Language
Sanskrit

3.104

anāpannatadrūpetyādi yāvaducyata iti cediti . śabdādirūpamanāpannasya sattvasyāsandrutasya guṇāntarāsaṅgatasya tadanātmakasya svenaiva rūpeṇa sthitasya prāgārambhādārabhamāṇasya ca yaḥ śabdādibhāvāpattikālo yāvadaniṣpannaśabdāditvakāla ityarthaḥ, sā hyavasthā sattvaṃ śabdakāryaṃ prakhyāya śabdātmanā vyava iti cet, na, pūrvatulyatvāt nāntareṇa pravṛttyādyekatvagatiṃ vyavasthāpatteḥ . ato yathāhetvaikāntikatvatprayuktalakṣaṇavailakṣaṇyaviśeṣaṇapakṣaviracanayā ta evānyatvahetavo viparyasanīyāḥ--sukhaṃ mohād gurorananyat, laghutvāt, lohapiṇḍavadarkatūlavat śabdabhāvavyavatiṣṭhamānasukhādivadvā . tathā duḥkhāt pravṛttiśīlādananyat, pravṛttiśīlatvātapravṛttiśīlatvāt, vāyuvadākāśavadityādi . muktvāpi vā lakṣaṇabhedavaila- tiṣṭhamānam iti vyavasthānaśabdenocyate, anyathā vyavasthitameva śabdādibhāvena syāt sattvamiti . etacca na, pūrvatulyatvāt, yathā prāguktaṃ laghvādilakṣaṇasattvādyaikyāpattirdravyam, tacca kadācit sattvādipṛthagavasthānābhāvāt tatsandrutilakṣaṇamevoktam, tathehāpi na sa kaścit kālo'sti yaḥ pravṛttiniyamavirahitaprakāśamātrāvasthānopalakṣito yadi pradhānāvasthāyāṃ yadi vyaktāvasthāyāmiti, ata āha --nāntareṇa pravṛttyādyekatvagatiṃ vyavasthāpatteriti . ādigrahaṇānniyamo gṛhyate, pravṛttiniyamāvantareṇa na vyavasthāpattirasti, ato hetornāntareṇa pravṛttyādyekatvagatiṃ vyavasthāpatteḥ pūrveṇa tulyatvam, iti nāsti sattvādipṛthaktvaṃ tavāpīti .

Linked texts (1)