Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 3.34

Nyāyāgamānusāriṇī 3.34

Language
Sanskrit

3.34

yat punariṣyata ekaṃ kāraṇaṃ puruṣādi iti tanna vayamabhyupemaḥ . tvanmatenāpyekaṃ cet kiñcit pārārthyakāraṇamiṣyate tadabhyupagamya bhedātmakena cānena bhavitavyamiti pratijānīmahe, kāraṇatvāt tantvādivat, tantukapālādayo hi kāraṇatvāt paṭaghaṭādīnāṃ kāryāṇāṃ rūpādituṭyaṃśvādisaṅghātarūpā anekātmakā eva kāraṇabhāvaṃ bibhrato dṛṣṭā nānyathā tathā tenāpi tvadiṣṭena kāraṇena bhavitavyamanekātmakena . parārthārthena ca bhavitavyam iti vartate, parasmai parārthaḥ, parārtho'rthaḥ kāryaṃ yasya kāraṇasya tena kāraṇena parārthakāryeṇa bhavitavyaṃ kāraṇatvāt tantvādivadeva, yathā devadattaśītatrāṇādyarthe paṭakāryāstantavastathā tena kāraṇena tvadiṣṭena bhavitavyam . sa katamo'rtha iti cet, ucyate --śabdādyupalabdhyarthatvāt, ādigrahaṇācchabdādyupalabdhirādirguṇapuruṣāntaropalabdhiranta ityādyantopabhogadvayaṃ puruṣasyārthaḥ, so'syāpattibhavanasya parārthārthaḥ . tasmācchabdādyupalabdhyarthatvāt parārthārthena tena kāraṇena bhavitavyam . kiṃ hi kāraṇaṃ rūpādi dṛṣṭamekaṃ svārthaṃ ca ? iti kāraṇasyānekaikatvāvinābhāvaṃ pārārthyāvinābhāvaṃ ca svārthaikyābhāvaṃ ca darśayati, vipakṣa eva nāstītyabhiprāyaḥ . rūpādigrahaṇaṃ tu pakṣatvād rūpādīnāṃ saṅghātapārārthyapariṇāmitvaiḥ sannidhibhavanavailakṣaṇyaṃ darśayati .

Linked texts (1)