Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 3.41

Nyāyāgamānusāriṇī 3.41

Language
Sanskrit

3.41

āha --naivetyādi . siddhasādhanamidaṃ mā pravartiṣṭa iti, na pravartata eva sukhādi, apravṛttilakṣaṇatvāt, na hi sukhaṃ moho vā pravṛttilakṣaṇam, kiṃ tarhi ? raja eva pravṛttilakṣaṇam, pratyekaṃ hi sattvādayaḥ prakāśapravṛttiniyamalakṣaṇāstrayo'pi, tato'pravṛttilakṣaṇatvānna pravartate sukhaṃ puruṣavat . vaiṣamyāvasthāyāṃ tu rajaḥ pravartate pravartayati ca sukhaṃ mohaṃ ca apravṛttilakṣaṇatvāt tayoriti . atrocyate --trayamapi na na pravartate, pravartata eva, avibhaktasvatattvasya tathā pravibhaktatvena vyavasthānāt, yadavibhaktasvatattvaṃ tena tena prakāreṇa pravibhaktatvena vyavatiṣṭhate tat pravartata eva, yathā mayūrāṇḍakarasagatagrīvādibhāvāḥ, mayūrāṇḍakarasāvasthāyāṃ grīvābarhādayo'vibhaktasvatattvā grīvāditvena pravibhaktarūpā vyavatiṣṭhamānāḥ pravartamānā eva, nāpravartamānāḥ . yanna pravartate tadavibhaktasvatattvaṃ sat kadācit pravibhaktatvena na vyavatiṣṭhate yathā puruṣo yathā vā mayūrāṇḍakarase haṃsādigrīvādaya iti . kiṃ kāraṇam ? dravyārthanayavikalpānāṃ satkāraṇa nanvavibhaktarasagrīvādyāpattivat pradhānasyaiva ca sāpattiḥ . kasya vā na manorathaḥ... ...kalpanā . avibhaktānekārthakāraṇamevedaṃ vibhaktavṛtti pṛthivyādi mayūragrīvādi dadhyādi vrīhyādi, uktavakṣyamāṇavat . bhinnātmakatāyāṃ tu sattvaṃ na prakāśeta, apravṛttatvāt, puruṣavat pūrvavadanagniprakāśavadvā . vādināmasadāpattipravṛtteryato yasmādiha eteṣu vādeṣu bhāva eva yataḥ niyataḥ niśabdalopāt . tasmādapravṛttilakṣaṇaṃ cet, na syāt sukhādi iti .

Linked texts (1)