Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 3.86

Nyāyāgamānusāriṇī 3.86

Language
Sanskrit

3.86

atrocyate --nanvevamityādi yāvat sattvasvātmavaditi . evameva iti yadetad vacanaṃ tasya dvayī gatiḥ, yathāsmaduktavadekātmakaṃ kāraṇamanekākāraviparivṛtti puruṣavadityabhyupagamāditi taddarśayati sakāraṇam — yathāsmaduktavadvaikatvaṃ rajastamasī api sattvameva, prakāśakāraṇatvaṃ ca tayoryathāprāgvyākhyātaṃ siddham, ata eva tasyāṃ gatau doṣaḥ sa eva puruṣādyanyatamaikakāraṇavādābhyupagama iti . atha tvanmatena jātyantarasukhāditrayakāraṇatadātmakakāryābhyupagamena evameva ityeṣā gatiriti . itara āha--eṣā gatirastu, ko doṣaḥ ? iti, atra doṣakutūhalaṃ ced brūmaḥ --sarvavyaktavyāpi cetyādi, tadeva hyasatkāryatvamitthaṃ bhāvanāntareṇāpādyate, sarvavyaktaṃ śabdādi tantupaṭādi ca vyāpituṃ śīlamasya tadasatkāryatvaṃ sarvavyaktavyāpi, kasmāddhetoḥ ? pratiguṇaṃ prakāśādyordvayoḥ kāryātmanoḥ prāgabhūtatvāt, guṇaṃ guṇaṃ prati pratiguṇaṃ sattve dvayoḥ pravṛttiniyamayoḥ prāgabhūtatvādeva kāryātmanoḥ tathā rajasi prakāśaniyamayoḥ tamasi prakāśapravṛttyoḥ kāryātmanorabhūtatvāt anyaguṇakāraṇakāryātmanāmanyatra vyaktipravṛttiniyatikāryāṇāmasatāmutpattervyavasthānavacanāt prakhyāpanavacanācca abhyupagatatvāt . tasmād vaiśeṣikakāryavadasatkāryatvam .

Linked texts (1)