Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 4.62

Nyāyāgamānusāriṇī 4.62

Language
Sanskrit

4.62

evaṃ ca kṛtvā tasyaiva tu uditavadavibhaktadvyātmakatāyāṃ cetanācetanaikātmatāyāṃ satyāṃ dvividhaḥ pravṛttiprabandhaḥ phalapariṇāmaprabandhaḥ prāgbhavīyakarmākhyapuruṣakārasya sādhyo'sādhyaśca, tatsañcayahetubhūtopādānakālapariṇāmadvaividhyāt . taddarśayati --tīvramandādihetūpasevanasañcitatvāditi, tīvreṇa yogapariṇāmena sañcitaṃ karma tīvrānubhāvasthitipradeśaṃ baddhapuṣṭanikācitaṃ sukhaduḥkhaphalamupakramitumaśakyatvādasādhyamavaśyaṃ vipacyate . mandena tu sañcitaṃ mandānubhāvādi śakyatvādupakramyam . sādhyāsādhyavyādhivat, yathā vyādhirjvarātisārādirnidānamandatīvratvābhyāṃ sādhyo'sādhyaśca bhavati tathā karmākhyapuruṣakārapravṛttiprabandhaḥ . sādhyāsādhyasvabhāvavyākhyānaṃ ca --calanīyo'vicālyaśca baddhāvaddhamūlatvād vṛkṣahaṭavat . yathāsaṅkhyaṃ sādhyaścalayitavyaḥ, itaro'vicālyo na kampayitavyaḥ . prathamo baddhamūlo vṛkṣavat, dvitīyo haṭavadabaddhamūlaḥ, duḥkhaviśleṣyaḥ sukhaviśleṣyaścetyarthaḥ, nikācitānikācitāvayavatvāt, pariṇamanamapi ca karmaṇaḥ puruṣakārasya viṣayo na ca viṣayaḥ kvacit, aprāptaprāptavipariṇāmāvasthatvāt, puṣpatugdṛḍhaphalavat . evaṃ ca kṛtvā kriyāsahāyaśca sa phalaṃ prayacchati ekaśca, sāpekṣānapekṣaśaktitvāt, bhārotpāṭavat . sopakramasya karmātmātmanaḥ puruṣātmanā... ...tṛṇadāhavadvā . nikācitāḥ karmapradeśāḥ tīvrakrodhādyaśubhapariṇāmena, anikācitā mandapariṇāmena . kimiva ? ayaḥśalākākalāpavat, yathā sūtramātropanibaddhā ayaḥśalākā ekaśalākāpakarṣamātraprayāsena sarvāḥ pracyavante, prataptasampṛktaprahatāḥ saṅgharṣaṇādṛte na śakyāḥ pṛthak kartum, tathā karmavidhiḥ .

Linked texts (1)