Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 4.66

Nyāyāgamānusāriṇī 4.66

Language
Sanskrit

4.66

na kevalaṃ karmātmanorevābhinnaikyam, kiṃ tarhi ? yathā cātra tattvaṃ karmātmanoḥ sarvaprabhedeṣu vṛttaṃ bhāvitamasmābhistathā avagāhādilakṣaṇairastikāyaiḥ avagāhagatisthitilakṣaṇairākāśadharmādharmākhyaiḥ saha karmātmavicāroktāt pravartakapravartyanyāyād bhāvanīyamiti vartate . yathā pravartaka eva pravartya ityuktaṃ tathā avagāhādi pravartakaṃ pravartyaṃ cobhayamekameva karmātmavaditi . punarapi tadbhāvanārthamāha --taddravyatvāt, yad yad yaddravyaṃ tat tat tattattvam, yathā prāg bhāvitaṃ pṛthivyādi vrīhyādi . pṛthivyādivat taddravyatvamasiddhamiti cet, netyucyate, avagāhādidravyaṃ yathā viyadādi evamātmādyapi, yathāvagāhopakāraguṇamākāśaṃ gatisthityupakāraguṇau dharmādharmāvevamātmaparamāṇvādidravyamapi . kuto hetoḥ ? tasyaiva tathābhūteḥ, tadeva hyātmapudgaladravyaṃ tathā tathāvagāhagatisthitirūpeṇa bhavati . kimiva ? udakādivrīhitvaśivakādighaṭatvavat, yathodakapṛthivyākāśavātabījāṅkurādaya eva vrīhībhavanti yugapadbhāvino bhāvāḥ yathā ca kramabhāvinaḥ śivaka-sthāsaka-kuśūlakādaya eva ghaṭībhavanti tathā ātmādyapyavagāhādi, avagāhādi viyadādi, viyadādyavagāhādi, avagāhādyātmādi ca bhavatīti tasya tasya taddravyatvam, taddravyatvāt pravartakapravartyaikyanyāyo'vasthitaḥ . tasmāccātmapudgalākāśadharmādharmāstikāyā ekaṃ tattvaṃ sarvaprabhedavṛttamiti .

Linked texts (1)