Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 4.74

Nyāyāgamānusāriṇī 4.74

Language
Sanskrit

4.74

dravyaśabdo'pi kartṛsādhanaḥ, dravyamapi dravatītyādiparyāyaśabdaistadarthaṃ vyācaṣṭe, dravati yāti na vicchidyate bhinnarūpavyāptyā bhinnāni rūpāṇi cetanācetanāni vrīhipṛthivyādīni devamanuṣyādīni ca sākalyena vyāpnotyeva na kiñcidapi tyajatīti . codaka āha --nanu karmaṇi karmasādhanatvamuditam, karmakāraṇavyākhyāne'yaṃ dravyaśabdaḥ karmasādhana evoktaḥ drūyata iti dravyam iti, karmavādaśca vidhiniyamabhaṅga ityuktam, tat kathamadhunā'vadhāryaṃ dravatīti dravyaṃ kartṛsādhanamucyata iti . atra vidhiniyamanayo brūte pūrvoktameva smārayan --nanu karmasādhanavyākhyānena tenaiva kartṛsādhanatvameva vyavasthāpitamiti . tat kathamiti cet, ucyate --dravyeṇaiva dravyaṃ kriyate vrīhivaditi kartari tṛtīyā dravyeṇa iti, tayā kartṛsādhanatvābhyupagamāt prāgasmābhiḥ puruṣakarmapṛthivīvrīhyādīnāmātmanaivātmanaḥ kartuḥ karmatvasya ca vistareṇa varṇitavat satyāṃ karmatāyāmapi kartṛtvaṃ dravyatvāditi sāmānyārthasyāvicchedāt svātantryāt .

Linked texts (1)