Dvadasharanayacakra 5.10
Nyāyāgamānusāriṇī 5.10
- Language
- Sanskrit
5.10
syānmatam, anaikāntikametat--abhavadbhavanāt khapuṣpamapi bhaved dravyavat, dravyamapi mā bhūdapravṛttatvāt khapuṣpavaditi . kasmāt ? ātmākāśādīnāmapravṛttibhavanānāṃ sattvadarśanādapariṇāmitvādityartha iti . etaccāyuktam, tadvipakṣatvāsiddheḥ, yasmād ātmādyapi ca pravṛttameva dravyatvāt tantuvad bījavaditi . yathā tantavastantvavasthāyāṃ paṭāvasthāyāṃ ca pravṛttatvād bhavantyeva tathā ātmādayaḥ, evaṃ bījameva hyaṅkurādibhāveṣu pravṛttameva tathātmādaya iti dṛṣṭāntadvayopādānād nyāyavyāpitā pradarśyate . yathoktam --asti-bhavati vidyati-padyati-vartatayaḥ sannipātaṣaṣṭhāḥ sattārthāḥ iti . tasmāt tena tena prakāreṇa pariṇamamānaṃ pravartamānaṃ vastu bhavatītyucyate, svena svena ca pāriṇāmikena prakāreṇa bhavati pariṇamatīti . atropacayahetumāha --tathā ca caitanyādilakṣaṇatetyādi yāvat tulyatve . satyapi tulye dravyatve'styeva jīvadravyāṇāmajīvadravyāṇāṃ ca bhavanaviśeṣaḥ . tadyathā--jīvadravyasya caitanyavīryāmūrtyasaṅkhyātapradeśāvagāhādistathābhavanapravṛttisāmarthyam, ajīvadravyeṣvapi pudgalānāṃ rūparasādikarmadoṣakarmādi tathābhavanasāmarthyam, yathāsaṅkhyaṃ ca dharmādharmākāśakālānāṃ gatisthityavagāhavartanāstathābhavanasāmarthyāni . tasmādātmāderdravyatvatulyatve satyapi tathābhavanapravṛttisāmarthyāccaitanyādiprativiśiṣṭalakṣaṇatopapadyate .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit