Dvadasharanayacakra 5.9
Nyāyāgamānusāriṇī 5.9
- Language
- Sanskrit
5.9
dravyameva, kriyaiva ityanayorvādayorayuktirucyate . tatra dravyameva iti tāvanna yujyate . katham ? yadi tu dravyam ityevākriyamabhavanamabhaviṣyad vṛddhivyayarahitamapariṇāmaikāntarūpaṃ yadyabhaviṣyat tato nābhaviṣyaditi kriyātipattau ḷṅ, na bhavanamevāpadyata iti na bhavatyevetyarthaḥ, kriyā bhavanaṃ pravṛtti apravṛttatvāt, khapuṣpavat . bhavadeva hi bhavati . khapuṣpamapi vā'bhaviṣyat, abhavadbhavanāt, dravyavat . ātmādyapi ca pravṛttameva, dravyatvāt, tantuvad bījavat . tathā ca caitanyādilakṣaṇatā ātmādestathābhavanapravṛttisāmarthyāt satyapi dravyatvatulyatve . atha tu pravṛttirityevādravyā tato naiva syāt sā prāk paścāt tadā vā'dravyatvā- rityarthaḥ, yadi na pravarteta na pariṇamet na kriyāpi syāt dravyaṃ prāk kenacid gamanādiprakāreṇāvṛttam tadā vā iti sāmānyakālavācinā śabdena idānīmapi nirdeśakāle tadapravartamānam paścāccaiṣyatkāle'pyapravartiṣyamāṇaṃ na syādityarthaḥ, apravṛttatvāt . kimuktaṃ bhavati ? prāg nāsīt idānīmapravṛttatvāt khapuṣpavat . idānīṃ na syāt prāgapravṛttatvāt khapuṣpavat, paścānna bhaviṣyati idānīmapravṛttatvāt khapuṣpavadevetyabhūtaṃ tat syād dravyaṃ kriyāśūnyatvāt pariṇāmaśūnyatvādapravṛttatvādityarthaḥ . bhavadeva hi bhavati, pravartamānameva hi kenaciddharmeṇa mṛdiva śivakādinā bhavati, na nirupākhyam . yadi nirupākhyamapi syāt khapuṣpamapi syāt, khapuṣpamapi vā'bhaviṣyad bhavati bhaviṣyati ca tvadabhimatadravyavat abhavadbhavanāditi akriyabhavanādityarthaḥ .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit