Dvadasharanayacakra 5.38
Nyāyāgamānusāriṇī 5.38
- Language
- Sanskrit
5.38
evamanicchato doṣa ucyate --vakturvivakṣāyāmanyathoktyānarthakyāditi, devadattakartṛviṣayāṃ gatiṃ pratipipādayiṣatā hi vaktrā gacchatiḥ prayukto yadi tamevārthaṃ na brūyāduktervācyaḥ ko'rthaḥ syāt ? ityānarthakyaṃ prāptamiti . kiñcānyat, arthaprakaraṇādyāpādanācca, saṃsargaviprayogasāhacaryavirodhārthaprakaraṇaliṅgaśabdā anayā ca śabdārthagatibhāvanayā bhavanamevedamekarūpaṃ devadattabhedaṃ gatisthityādibhedaṃ vā bhavati, tena tathā bhūyata iti . nanu kārakāṇāṃ pravṛttiviśeṣaḥ kriyā . sarvatra pravṛttisambhave kenacit phaloddeśena kārakavatyāḥ parigrahārthaṃ viśeṣagrahaṇam . sarvabhāveṣu hi pravṛttirasti sahabhāvibhirasahabhāvibhiśca viśeṣaiḥ pratyāśrayaṃ sahitā prādurbhāvatirobhāvātmikā ntarasannidhyaucitīdeśakālavyaktisvarādisāmarthyabhedairarthasyānavagamyamānasya vaktrabhiprāyānuvartibhirvyākhyātṛbhirviśeṣe'vasthāpanaṃ dṛṣṭam, tacca tenaiva śabdenopāttārthatve ghaṭate nānyatheti . tathā śrotrāpyaśruto'pi gṛhyate sa iti gacchati ityukte ko gacchati ? devadattaḥ iti ante'vasāne nāmnaḥ kartṛtvapratipattiḥ, yadyapi tipā upāttaṃ kartṛtvaṃ tathāpi yāṃ tāṃ gatiṃ gatvā nāmapadārtha eva kartā iti pratipattiḥ śroturapi bhavantī dṛṣṭā, tasmāddhetostasyā dṛṣṭāyāḥ pratipatteḥ, kveva ? vaktṛvat, vaktarīva vaktṛvat, yathā vaktari pratipattiḥ prāgupajātā gacchatiṃ devadattakartṛviṣayaṃ prayuñje'ham iti śroturapīti . evam anyonyābhisambaddhadravyakriyāvācinau nāmākhyātaśabdau iti sādhūktam . evamupapattyantaraṃ śabdārtho'pi dravyakriyā- tmakavastuviṣaya iti bhāvitam .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit