Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 5.45

Nyāyāgamānusāriṇī 5.45

Language
Sanskrit

5.45

yadapi coktaṃ viśeṣāstūpajāyamānā ityādistadanantarokto grantho yāvad na pravṛttisāmānyaṃ lokavyavahārānaṅgatvāditi, atrocyate--ihāpi samānakalpatvād na doṣaḥ, viśeṣagrahaṇānarthakyaṃ ca parapakṣa ityata āha--yathā ca viśeṣā ityādi pravṛttiviśeṣasāmānyalakṣaṇayoḥ kriyayoraviśeṣāpādanagrantho gatārthaḥ . pacerodanaphalanirvṛttau kārakāntarāpekṣāvat mṛdbhavanasyāpi ghaṭaphalanirvṛttau kārakāntarāpekṣeti piṇḍādiṣu sarveṣu bhavanameva kumbhakārādīni mṛdo'nyāni kārakāṇyapekṣata ityarthaḥ . tānyudāharati --kartā kumbhakāro'syetyādi kartṛkaraṇasampradānāpādānādhikaraṇāni kulāladaṇḍādyudakādyāhṛtyatacchālā iti . kālo'pi keṣā- ñcit kārakamiti taddarśayannāha --mālavanagare sapta varṣaśatānīti, tatra āma eva ghaṭo varṣe pradarśyate pradarśyate saṅgopyate ca godohe vā taḍāgādau; tasyaiva kṣaṇamapyanavasthānamudake prakṣiptasya . pravṛttiviśeṣatvenābhūtatvādyasiddhatāpi caivamuktaiva . agatyāditvācca nāsattvam . nanvagamanasthānaṃ cākāśaṃ bhavati iti sandehahetutā . gatyabhāvo'pravṛttirgatinivṛttiriti cet, atha nirupākhyameva gatyabhāvamātrasthānaṃ tat prāpnoti abhāvatvādapravṛttatvāt khapuṣpavat . saṅgopyate ca saṅgopitasārāṇi dravyāṇi iti khyāpanārthaṃ, godohe vā taḍāgādāviti, tasyaiva āmasya kṣaṇamapyanavasthānamudake prakṣiptasyeti ca kārakaviśeṣāpekṣāpradarśanam .

Linked texts (1)