Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 6.50

Nyāyāgamānusāriṇī 6.50

Language
Sanskrit

6.50

ārabdhadravyetyādi yāvadapavāda iti . pārthivāpyataijasavāyavyaiścaturvidhairaṇubhiḥ saṃyogāpekṣaiḥ samānajātīyaiḥ samānajātīyāni dvyaṇukādīni tadādyuttaravṛddhyā mahāpṛthivyādiparyantāni ārabdhāni, dravyāṇi dve bahūni vā dravyāntarāṇyārabhante caturvidhānyeva, yeṣāmevādhikṛtamārambhasāmarthyaṃ tairārabdhe kāryadravye tatsamavetā niyamata eva guṇāśca guṇāntaramārabhante iti vacanāccitrādaya ārabdhaguṇāḥ, teṣāmubhayeṣāmārabdhadravyāṇāmārabdhaguṇānāṃ cānityatvāt prāguktebhyo viśeṣaḥ tathā karmaṇaśca saprabhedasya . evaṃ tāvad nityānityasarvagatāsarvagatabhedenānyatvam, punaśca dravyaguṇakarmaṇāṃ parasparataḥ dravyebhyo guṇānāṃ karmaṇāṃ ca guṇebhyo dravyāṇāṃ karmaṇāṃ ca karmabhyo dravyāṇāṃ guṇānāṃ ca parasparata iti svajātiprabhedebhyaścānyatvam, dravyajāteḥ parasparataḥ pṛthivyā udakādibhyaḥ udakasya pṛthivīsahitebhyo'nyebhyaḥ, evaṃ jvalanapavanagaganadikkālātmamanasāmitarebhyo'nyatvamiti sattāsamavāyasāmānyaviśeṣāntyaviśeṣebhyaścānyatvaṃ nityebhyo'nityānāṃ cetyapavādaḥ, tathā kāraṇakāryatayā ca, dravyaguṇakarmaṇāṃ dravyaṃ kāraṇaṃ sāmānyam vai॰ sū॰ 1 . 1 . 17 ityādi saṃyogavibhāgāḥ karmaṇāṃ kāryam vai॰ sū॰ 1 . 1 . 28 ityādi kāraṇakāryanānātvena cānyatvamityapavādaḥ . tayorutsargāpavādayorvidhiḥ sāmānyaviśeṣayorvidhiniyamayorityarthaḥ . eṣa vidhiniyamavidhiḥ, na prāktanastvatparikalpitaḥ .

Linked texts (1)