Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 7.189

Nyāyāgamānusāriṇī 7.189

Language
Sanskrit

7.189

athocyeta pakṣadvayānāśrayaṇena parihārasamarthaṃ matvā pakṣāntaraṃ saṃśritya satyaṃ prāgabhūta idānīṃ kriyate, kriyamāṇaśca bhavatīti . atrāpi bhūtābhūtatvavikalpadvayānativṛttiḥ, yadyabhūto na tarhi kumbhaḥ saḥ, paṭādivat kumbhatvenābhūtatvād na kriyate nāpi kumbhaḥ iti vaktavyaḥ . bhūtatve'pi paṭādivacca sānnidhye kṛtakaraṇavaiyarthyād na kriyate . athābhūto'pi piṇḍādiḥ svapakṣe rāgād lokānuvṛttyā vā kumbha ucyate pṛthivyapi te kumbha iti prāptā kumbhatvenābhūtatvāt tvadiṣṭakriyamāṇakumbhavat . tataśca kriyā'bhāvaḥ, pṛthivyarthakriyāvaiyarthyavat kumbhārthakriyāyā abhāvaḥ . tad bhāvayati --na ca kasyāñcidapyavasthāyāmityādi yāvat kriyeti . dravyataḥ sarvapradeśātmakasya paramāṇumātre'varuddhatvānna kriyā, dravyāntare tvabhāvādabhāvaḥ . kṣetrato budhnamadhyordhvādibhāgāvaṣṭabdhakṣetravāditvāt katamo ghaṭaḥ kriyate ? kālataḥ pratikṣaṇamanyānyapradeśaspandāvarodhāt, bhāvataḥ sarvasaṃsthānarūpādisamāhārātmakatve ghaṭasya bhāvaṃ bhāvaṃ prati pṛthaktvāt kā kriyā ? yasmāt kriyamāṇameva tu kriyate mṛdāharaṇādīti caturdhāpyetadudāharaṇam .

Linked texts (1)