Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 7.33

Nyāyāgamānusāriṇī 7.33

Language
Sanskrit

7.33

anyathābhūtatvād neti cet, pratyakṣaṃ tantubhyo'nyathā paṭabhavanāt pratyakṣaviruddhaṃ prāgapi sat kāryam iti vacanamiti cet, tad na, pratyakṣamanyathābhavane'pi tadananyathābhavanameva pratyakṣataḥ . kiṃ kāraṇam ? mṛttantvāditadbhāvānatikramāt anatikrāntatadbhāvatvādityarthaḥ . dṛḍhībhūtaghaṭavaditi dṛṣṭānto vakṣyate . hetorasya vyākhyā --sajātīyāsajātīyetarasvabhāvabhūtatvāt, ghaṭasya sajātīyāni ghaṭāntarāṇi, asajātīyāni paṭādīni, tebhya ubhayebhya itaraḥ anyo ghaṭaḥ sajātīyāsajātīyabhinno deśakālākārapramāṇarūpādibhedāt . nanvevaṃ sajātīyāsajātīyabhinnatve svakāraṇebhyo'pi bhinnatvāt prāgasattvameva prāptaṃ kāryasyeti . etaccāyuktam, svabhāvabhūtatvāt iti viśeṣyoktatvāt svasamavāyikāraṇabhūtaparamāṇudvyaṇukādirūparasādyātmakapariṇāmasvabhāvenaiva bhūtatvāditi tadbhāvānatikrama evaivaṃ vyākhyāto bhavati . kiñcānyat, sucirādapi tattattvāt; deśakālākārādibhede satyapi mṛdaḥ piṇḍādyavasthāsu mṛdavasthāgatarūpādisvarūpānativṛtteḥ paramāṇurūpāditattva eva ghaṭaḥ, tasmādanyathābhavane'pi tadananyathābhavanameva . kimiva ? dṛḍhībhūtaghaṭavat, yathā mālavanagare ghaṭo dṛḍhībhūta ārdrādi-sāmiśuṣka-nava-yuva-madhyama-purāṇādyavasthāsu anyathābhavane'pi ghaṭatvamanatikrāman saptasu varṣaśateṣu nīteṣvapi sa eva tathā bhavati evaṃ tadapi kāryaṃ dravyādīti .

Linked texts (1)