Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 7.35

Nyāyāgamānusāriṇī 7.35

Language
Sanskrit

7.35

yadapyuktaṃ dvitīyamudāharaṇaṃ tatraiva aguṇo guṇaḥ iti śāstrīyaṃ tadapi guṇabhūto'pradhāno dravyāśrayī upasarjana itīṣṭo'yamartho na bhavati, kiṃ tarhi ? svatantraṃ pradhānaṃ dravyameveti, uttarapadābhidheyanivāraṇārthatvād nañaḥ . na tu nāsya guṇo'stītyaguṇo guṇaḥ, tasya hi rūpādeḥ parasparato'nyarasādiguṇakasya guṇasadbhāvāt . sattvādervā guṇasandrāvavāde guṇavattvād guṇabhāvo guṇasya guṇatvameva pratiṣidhyate, na guṇasambandhaḥ . sa ca dṛṣṭo guṇasambandhaḥ yugapadayugapadbhāvitā, yugapadbhāvitā rūparasagandhasparśasaṅkhyānādīnāṃ guṇānāṃ sambandhaḥ, ayugapadbhāvimṛtpiṇḍaśivakasthāsakādīnāmayugapadbhāvitā, kṛṣṇanīlaśuklaraktādivarṇādibhedānāmayugapadbhāvitādi śeṣaguṇānāmiti . tathā sattvādīnāmaṅgāṅgibhāvena yugapadbhāvitā, mahadahaṅkāratanmātrādīnāmayugapadbhāvitā ceti . kasmāt ? bhavanalakṣaṇadravyatvāt, dravyaṃ ca bhavye pā॰ 5 . 3 . 104 bhavatīti dravyaṃ bhavyaṃ bhavanasambandhayogyam, guṇāḥ sandrutyaiva tiṣṭhanti bhavanti dravantīti guṇayanti guṇyante drūyante jñāyante cetyeka evārtha iti . saṅgrahavādavadvā, yathā vā saṅgrahanayavāde sarvasya sarvātmakatvāt ta eva rūpaparamāṇvādidravyaviśeṣāḥ svajātyaparityāgena yugapadayugapacca bhavanti dravanti drūyate bhūyate tairevetyuktam . tasmād bahuvrīhyasadapi nāsat, sadeveti prastutopanayaḥ . yathoktam--atthittaṃ atthitte pariṇamatīti ṇatthittaṃ ṇatthitte pariṇamati bhagavatīsū॰ 1 . 3 . 32 iti . tasmāt sampūrṇaniratiśayaṃ sadasad veti . tasmādasat kāryaṃ na sattayā sambadhyate satvābhāvādasampūrṇasadasattvābhāvādityuktam .

Linked texts (1)