Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 8.64

Nyāyāgamānusāriṇī 8.64

Language
Sanskrit

8.64

uktaṃ hītyādi ślokadvayaṃ vyākaraṇastavanārthaṃ nidarśayati . vāgādiṣu gośabda eko'nekārthaḥ, ekasmin pṛthubudhnādilakṣaṇe'rthe ghaṭa-kuṭa-kumbhādiśabdo'nekaḥ pravṛttaḥ ityevamādeḥ prakāśyasyārthasya prakāśakaṃ vyākaraṇaṃ sthāvara-jaṅgamānāmiva prakāśyānāṃ sūryaḥ . tathā na vyākaraṇamantareṇa vācyasya sūkṣmasya jñānaṃ vācakasya ca śabdasya, yaḥ śabdaḥ śabdakarmako vācameva brūte hasatijalpatyādistadviṣayaṃ ca jñānaṃ na sambhavati . tacca sarvaṃ vyākaraṇajño veda . tathā arthapravṛttitattvānāmityādi . arthā abhidheyāḥ, pravṛttayaḥ kriyāḥ puruṣahitahetavo'hitahetavo vā, teṣāmubhayeṣāṃ tattvāni svānyaviparītāni rūpāṇi śabdaireva jñāyante . śabdānāṃ punastattvaṃ vyākaraṇādṛte na jñāyate . athavārthasya pravṛttitattvāni yathāsvamekaikasyānantadharmātmavipariṇāmāḥ, tāni śabdairjñāyante, śabdā vyākaraṇeneti . athavā arthā dharmārthakāmamokṣāḥ, taddhetavaḥ pravṛttayaḥ, tāsāṃ tattvāni yathāsvaṃ sādhyasādhanabhāvāḥ . ityādivyākhyāviśeṣeṣu tadviṣayasamyagjñānasya śabdāḥ kāraṇāni, śabdajñānasya tu vyākaraṇamiti .

Linked texts (1)