Yashastilaka 7.84
Śrutasāragani 7.84
- Language
- Sanskrit
7.84
vartate | tatkāraṇagarbhitaṃ viśeṣaṇamāha—kathaṃbhūte tvayi | nayavikramasaṃpanne nītiparākramasaṃyukte | rūpakahetvalaṃkāraḥ ||
udaya ityādi | he rājan, mahībhujāṃ kālātrayo vartante | ke te | ekasmāvudaya udayakālaḥ parasmādātmanaḥ ativṛttiradhikavṛddhirudayaḥ kathyate | dvitīyaḥ samatākālaḥ ātmaparayoraiśvaryasāmye samatā | tṛtīyo hāniretadviparītaṃ hāniḥ | tatra triṣu kāleṣu madhye ādye eva udayakāle eva yoddhavyam | ubhayoḥ samatāhānikālayoḥ punaḥ sthātavyam | na yoddhavyamityarthaḥ | jātyalaṃkāraḥ ||
pādayuddhamityādi | he rājan, bhūyasā pracurabalena rājñā saha vigraho yuddham | kīdṛśaṃ vartate | ibhena hastinā saha pādayuddhamiva | hastinā saha yudhyamānaḥ pattibhirhastinā pātyata eva | tamariṃ saṃghātavighātena samūhaṃ kṛtvā hananena sādhayet | kiṃvat | vanahastivat | yathā vanahastī eko bahubhiḥ pattibhirhastibhirvā sādhyate | upamālaṃkāraḥ ||
āmabhājanetyādi | he rājan, samena samānabalena rājñā saha yuddhe sati ubhayataḥ svasmin parasmiśca kṣayo vināśo bhavati | kiṃvat | āmabhājanavat | yathā apakvena mṛdbhājanenāpakvamṛdbhājanaṃ tāḍyamānaṃ ubhaye api bhājane bhajyete, tathā ubhayataḥ kṣayo bhavati | pakvena bhājanena apakvaṃ bhājanaṃ yattāḍyate tadā apakvameva bhajyate | tena samānena saha yuddhaṃ na kartavyaṃ | enaṃ samaṃ śatruṃ prabandhayet baddhaṃ kuryāt | kairanyaiḥ kṛtvā | anyairnṛpaiḥ kṛtvā prakarṣeṇa bandhayet | kaiḥ kamiva | gajaṃ pratigajairiva hastinamaparahastibhiriva | upamālaṃkāraḥ ||
hīno'pītyādi | hīno'pi | apiśabdāt adhiko'pi | subhaṭānīkaḥ subhaṭasamūhaḥ anyaistīkṣṇairhi sakaiḥ subhaṭaiḥ saha āhave saṃgrāme sati kṣīṇatāṃ netavyaḥ kṣayaṃ prāpaṇīyaḥ | no cet yadi anyaistīkṣṇaiḥ kṣīṇatvaṃ subhaṭānīko na nīyate tarhi nayairnyāyaiḥ kṛtvā dāsatvaṃ sevakatvamānayet prāpayet | upamālaṃkāraḥ ||
Linked texts (1)
- Yaśastilaka — Somadevasūri, Sanskrit