Yashastilaka 7.93
Śrutasāragani 7.93
- Language
- Sanskrit
7.93
mīn śatrumatsyān haste kuru nijasevakān vidhehi | dorbhyāṃ bāhubhyāṃ yuddhāmbudhikṣobhāt yuddhasāgarataraṇāt taddṛhe yodhagṛhe kuśalaṃ śubhaṃ kutaḥ | na kuto'pītyarthaḥ | rūpakālaṃkāraḥ, ākṣepālaṃkāraśca || ekamityādi | he rājan, vapuḥ śarīraṃ tāvadekaṃ vartate | kaṇṭako'pi badarīkaṇṭakasadṛśaḥ kṣudraśatrurapi duḥkhakṛtsyāt | uktaṃ ca—'sūcyagre kṣudraśatrau ca romaharṣe ca kaṇṭakaḥ' | tena kāraṇena khaḍgena asinā kiyat kiṃ parimāṇamasyeti kiyatsādhyate | api tu na kiyadapi sādhyate | tena sāmadānabhedādinā śatruḥ sādhyata ityarthaḥ | ākṣepālaṃkāraḥ || sāmnetyādi | he rājan, yatkāryaṃ kartavyaṃ sāmnā dānena bhedena ca naiva sidhyati tatra nṛpeṇa daṇḍaḥ prayoktavyaḥ | kathaṃbhūtena nṛpeṇa | śriyamicchatā tatra sāma pañcavidham— saṃbandhopākhyānam, guṇasaṃkīrtanam, anyopakāradarśanam, ātmoparidhānam, āyatipradarśanam, ceti | bhūmihiraṇyakanyādivitaraṇaṃ dānam | śaṅkājananamatibhartsanaṃ ca bhedaḥ | vadhaḥ parikleśaḥ arthaharaṇaṃ ca daṇḍaḥ | jātyalaṃkāraḥ || sāmasādhyeṣvityādi | he rājan, sāmasādhyeṣu kāryeṣu sāmnā pūrvoktena pañcavidhena sādhyāni sāmasādhyāni teṣu sāmasādhyeṣu kāryeṣu kaḥ pumān śastramāyudhaṃ prayojayet prerayet | api tu na kaścit | yatra yasmin mṛtiheturmaraṇakāraṇaṃ guḍo bhavati, tatra tasmin puruṣe viṣadāyako brahmaputraviprāṇakaḥ ko bhavet | kathaṃ hi sphuṭamiti śeṣaḥ | dṛṣṭāntālaṃkāraḥ, ākṣepaśca || akurvannityādi | he rājan, nareśvaro rājā ātmalakṣmīṇāṃ nijasaṃpadāṃ saṃvibhāgaṃ saṃvibhajanaṃ dāyādīnāmavaṇṭakaraṇaṃ akurvan avidadhan sarvanāśaṃ sarvalakṣmīkṣayaṃ āpnoti | katham | saha sārdham | kena | ātmanā nijaśarīreṇa | kimiva | madhucchatramiva yathā madhucchatraṃ madhupulakaḥ madhūni saṃcinotyeva, na kasyāpi kimapi dadāti, tathā kaścitsamāyāti sa taṃ madhupulakaṃ bhaḍktvā niśśyotat madhu gṛhītvā gacchati | evaṃ rājāpi lakṣmīvināśaṃ prāpnoti | dṛṣṭāntasahoktyalaṃkāraḥ ||
Linked texts (1)
- Yaśastilaka — Somadevasūri, Sanskrit