Pramāṇa · Search · About · API

Viyahapannatti v5.p21

Bhagavatīvṛtti v5.p21

Language
Sanskrit

v5.p21

bhagavatīaṅgasūtraṃ 1/-/1/8 bhāvaḥ | 'jhāṇakoṭṭovagae'tti, dhyāna-dharma śuklaṃ vā tadeva koṣṭhaḥ-kuśūlodhyānakoṣṭhastamupagataḥtatra praviṣṭo dhānakoṣṭhopagataḥ, yathā hi koṣṭhake dhānyaṃ prakṣiptamaviprasṛtaṃ bhavati evaṃ sa bhagavān dhyānato'viprakīrṇendriyāntaḥkaraṇavṛttiriti | _ 'saṃjameṇaṃ'ti saṃvareṇa tavasa'tti anaśanādinā, caśabdaḥ samuccayārtho lupto'tra draṣṭavyaḥ, saṃyamatapograhaṇaṃcānayoḥ pradhānamokṣāṅgatvakhyāpanārthaṃ, pradhānatvaṃcasaṃyamasya navakarmānupādānahetutvena tapasaścapurāṇakarmanirjaraṇahetutvena, bhavati cābhinavakarmānupādānāt purāṇakarmakṣapaṇāccasakalakarmakṣayalakṣo mokṣa iti|
'appāṇaṃ bhāvemāṇe viharai'tti, ātmānaṃ vāsayaṃstiṣṭhatītyarthaḥ||
mū. (9) tae ṇaṃ se bhagavaṃ goyame jāyasaṅke jāyasaṃse jāyakouhalle uppannasaḍḍe uppannasaṃsae uppanakouhalle saṃjāyasaḍḍhesaṃjāyasaṃsaesaṃjāyakāuhalle samuppannasaḍḍhe samuppannasaṃsaesamuppannakouhalle uṭhāe uṭhei uṭhāe uṭhettā jeṇeva samaṇe bhagavaṃ mahāvīre teṇeva uvāgacchai uvāgacchittā samaṇaṃ bhagavaṃ mahāvīraṃ tikkhutto āyāhiṇapayāhiṇaṃ karei 2 tā vaṃdai namasai ra ttā nacāsanne nāidūre sussūsamāṇe namasamāṇe abhimuhe viṇaeṇaṃ paṃjaliuḍe pajjuvāsage evaṃ vayāsī
se nūṇaṃ bhaṃte ! calamāṇe calie 1, udīrijamāe udīrie 2, veijjamāṇe veie 3, pahijjamāṇe pahīṇe 4, chijjamāṇe chinne 5, bhijamāṇe bhinne 6, vaḍḍamāṇe daḍḍhe 7, mijjamāṇe mae 8, nijarijjamāṇe nijinne 9? haṃtā goyamā! calamāṇe calie jāva nijarijjamāṇe nijiṇṇe|
vṛ. 'tataḥ' dhyānakoṣṭhopagataviharaṇānantaraṃ ṇamiti vākyālaṅkārārtha 'sa' iti prastutaparāmarśārthaḥ, tasya tu sāmānyoktasya viśeṣāvadhāraṇārthamāha-'bhagavaṃgāyame'tti, kimityāha_ 'jāyasaḍḍe' ityādi, jātaśraddhādiviśeṣaṇaḥsanuttiṣṭhatītiyogaḥ, tatrajātā-pravṛttāśraddhāiccha vakṣyamāṇārthatattvajñānaṃ prati yasyāsau jātaśraddhaḥ, tathā jātaḥ saṃśayo yasya sa jātasaṃśayaḥ, saṃśayasta anavadhāritārthaḥ jñānaṃ, sacaivaṃ tasya bhagavato jātaḥ-bhagavatā hi mahāvīreṇa 'calamāṇe calie'ityādau sūtre calanarthaścalito nirdiṣṭaḥ, tatra ca ya eva calan sa eva calita ityktaḥ , tataścaikārthaviṣayāvetau nirdeśau, calanniti ca vartamānakālaviṣayaḥcalitaiti cātītakālaviṣayaḥ, ato'tra saṃśayaḥ-kathaṃ nāma ya evārtho vartamānaḥ sa evātīto bhavati?,viruddhatvādanayoḥ kālayoriti, tathā| ___ 'jāyakouhalletti, jātaṃ kutūhalaṃyasya sa jātakutūhalo, jātītsukya ityarthaḥ, kathametān padārthān bhagavān prajñāpayiṣyatīti, tathā 'uppannasaṭṭe'tti utpannā-prāgabhūtā satī bhūtā śraddhā yasyasautpannaśraddhaḥ,athajātaśraddha ityetāvadevāstukimarthamutpannaśraddhaityabhidhīyate?,pravṛttaśraddhatvenaivotpannaśraddhatvasya utpannaśraddhaiti, hetutvapradarśanaṃ cocitameva, kāvyālaṅkāratvāttasya, yathāhuḥ"pravṛttadīpāmapravṛttabhāskarāṃ, prakāśacandrāṃ bubudhe vibhāvarīm" iha yadyapi pravṛttadīpatvādevāpravṛttabhāskaratvabhagavataṃ tathā'pyapravṛttabhāskaratvaṃ pravṛttadīpatvāderhetutayopanyastamiti |
'uppannasaṃsae uppanakouhalle'ttiprāgvat, tathā saṃjāyasaḍe'ityādi padaṣaṭkaṃ prāgvat |
navaramiha saṃśabdaḥprakarṣādivacano, yathā “saṃjātakāmo balabhidvibhūtyāṃ, mānāt prajābhiḥ pratimānanācca |" (saṃjātakāmaḥ-) enṭraiśvarye prakarṣeṇa jātecchaḥ kārtavīrya iti |

Linked texts (1)