Viyahapannatti v5.p22
Bhagavatīvṛtti v5.p22
- Language
- Sanskrit
v5.p22
anye tu 'jāyasaḍḍe' ityādi viśeṣaṇadvādaśakamevaṃ vyākhyānti-jātā śraddhā yasya praṣṭuṃ sa jātaśraddhaḥ, kimiti jātaśraddhaḥ ? ityata āha-yasmājātasaṃśayaḥ, idaṃ vastvevaṃ syādevaṃ veti, atha jātasaṃśayo'pi kathamityata āha-yasmājjātakutūhalaḥ kathaṃ nāmāsyārthamavabhotsye? ityabhiprāyavāniti, etacca viśeṣaṇatrayamavagarahāpekṣayā draṣṭavayam, evamutpannasaṃjātasamutpannaśraddhatvādaya īhāpāyadhāraṇābhedena vācyāḥ, anye tvāḥ-jātaśraddhatvāpekṣayotpannaśraddhatvādayaḥ samānārthā vivakṣitārthasya prakarṣavṛttipratipādanāya stutimukhena granthakṛtoktāḥ, nacaivaṃpunaruktaṃdoṣāya, yadāha||1|| “vaktā harṣabhayādibhirākṣiptamanāḥ stuvaṃstathā nindan|
yatpadamasakṛd brūte punaruktaṃ na doṣāya !" iti 'uṭhāe uṭhei'tti utthānamutthā-urdhvaṃva vartanaṃ tayā utthayā ‘uttiṣṭhati' uryo bhavati, 'uḍhei' ityukte kriyārambhamātramapi pratīyate yathā vaktumittiṣṭhate iti tatastadvayavacchedāyoktamutthayeti, ‘uṭhāe udvitta'tti upāgacchatītyuttarakriyā'pekṣayā utthānakriyāyāḥ pūrvakālatā'bhidhānāya utthayotyāyeti katvāpratyayena nirdiśatīti |
'jeṇeve'tyādi, iha prākṛtaprayogādavyayatvādvā yeneti yasminneva digbhāgeśraṇamo bhagavān mahāvīrovartate teṇeva'tti tasminneva digbhāgeupāgacchati, tatkālāpekṣayāvarttamānatvādāgamanakriyāyā vartamānavibhaktyā nirdeśaḥ kṛtaḥ, upāgatavānityarthaḥ, upāgamya ca śramaṇaṃ 3 karmatāpannaṃ |
“tikkhutto'tti trīn vārān trikṛtvaḥ | 'āyāhiṇapayāhiṇaṃ karei'tti ādakṣiṇāddakṣiṇahastādārabhya pradakṣiṇaḥ-parito bhrāmyato dakṣiṇa eva ādakṣiṇapradakṣiṇo'tastaṃ karotīti
'vaṃdaītti 'vandate' vācā stauti 'namaṃsai'tti 'namasyati' kāyena praṇamati|
'naccāsanne'tti, 'na' naiva 'atyāsannaḥ' atinikaṭaḥ, avagrahaparihāsat, nātyāsanne vā sthāne, vartamāna itigamyaṃ, 'nāidūre'tti 'na' naiva atidūraḥ' ativiprakṛṣṭa, anaucityaparihārāt, nātidūre vā sthāne || 'sussūsamāṇe'tti bhagavadvacanāni śrotumicchan|
'abhimuhe'tti, abhi-bhagavantaṃ lakṣyīkṛtya mukhamasyetyabhimukhaḥ, tathā
'viṇaeṇaṃ'ti vinayena hetunā 'paṃjaliuḍe'tti prakṛṣṭaḥ-pradhāno lalāṭataṭaghaṭatatvenāñjalihastanyāsaviśeṣaḥ kṛtoḥvihito yena so'grayāhitādidarśanāt prāñjalikṛtaḥ|
‘pajjuvāsamāṇe'tti paryupāsīnaḥ' sevamānaḥ, anena ca viśeṣaṇakadambakena śravaṇavidhirupadarśitaḥ, āha ca||1|| “niddāvigahāparivajjiehi guttehi paṃjaliuḍehiṃ |
bhattibahumānapuvvaṃ uvauttehiṃ suṇeyavvaṃ || ___ ‘evaṃ vayāsitti ‘evaṃ vakṣyamāṇaprakāraṃvastu avādīt' uktavān-‘se' iti taddyaduktaṃ pūjyaiḥ 'calaccalita'mityādi, 'nūnaṃ' ti evamarthe, tatra tatrāsyaivaṃ vyākhyātatvāt, athavā 'se' itiśabdo māgadhadeśīprasiddho'thaśabdārthe varttate, athaśabdastu vākyopanyāsārthaḥ parapraśnārthovā, yadāha-“atha prakriyāpraśnānantaryamaṅgalopanyāsaprativacanasamuccayeṣu' |
'nūna'miti niścitaṃ bhaṃte'tti gurorāmantraṇaṃ, tataśca he bhadanta !-kalyāṇarūpa ! sukharūpa! iti vā ‘bhadi kalyāṇe sukhe ca' iti vacanāt, prākṛtaśailyā vā bhavasyasaṃsārasya bhayasya vā
Linked texts (1)
- Viyāhapannatti — Sudharman, Ardhamāgadhī Prakrit