Pramāṇa · Search · About · API

Biha Kappa v19.p72

Bṛhatkalpavṛtti v19.p72

Language
Sanskrit

v19.p72

vṛ-athāsya sūtrasya kaḥ sambandhaḥ? ityāha[bhā.2383] mā maṃ ko icchii, dacchaṃva ahaṃ ti cilimilī tenaṃ |
dagatīre vi na ciṭṭhai, tadālayā mā husaṃkejjā|| vṛ-mā māṃ ko'pi' sāgāriko drakṣyati, ahaṃvā taṃsāgārikaṃmādrākṣamiti kṛtvā cilimilī kriyate | atrāpi dakatīre'nenaiva kāraṇena na tiṣṭhati yat ‘tadālayāḥ' dakatīrāśritā jantavo mā śaṅkantāmiti || anena sambandhenāyātasyās vyākhyā- no kalpate nirgranthānāṃ vā nirgranthīnāṃ vā 'dakatīre' udakopakaṇṭhe sthātuṃvā' ūdhvaṃsthitasyāsituṃ niṣattuṃvā' upaviṣṭasyasthātuṃ tvagvartayituṃ vā' dīrgha kāyaṃ prasārayituṃ nidrāyituṃ vā' sukhapratibodhāvasthayā nidrayā śayituṃ 'pracalāyituṃ vā' sthitasya svaptum, aśanaṃ vā pānaṃ vā khādimaṃ vā svādimaṃ vā''hārayitum, uccāraṃvā praśravaṇaṃvā khelaṃ vā siṅghānaṃ vā pariṣṭhāpayitum, 'svādhyāyaṃ vā' vācanādikaṃ kartum, 'dharmajāgarikāṃ vā' dharmadhyānalakṣaṇāṃ 'jāgarituṃ' kartum dhātūnāmanekārthatvāt, atra pāṭhāntaram-"jhāṇaṃ vā jhāittae" dharmadhyānamanusmatamiti, 'kāyotsarga vā' ceṣṭā-'bhibhavabhedād dvividhakāyotsargalakṣaṇaṃ sthānaṃ 'sthātuṃ' kartumityarthaḥ | eṣa sūtrārthaḥ || atha niyuktivistaraḥ[bhā.2384] dagatīra ciṭṭhaṇādī, jūyaga āyāvaṇā ya bodhavvā | . lahuo lahuyā lahuyā, tattha viāṇāiṇo dosā || vṛ-dakatīre sthānādīni kurvataḥ pratyekaṃ laghuko māsaḥ | 'yūpake vakṣyamāṇalakṣaṇe vasatigṛhṇāti caturlaghukāḥ| ‘ātāpanāṃ' pratītāmapi dakatīre kurvataścaturlaghukāḥ prāyaścittaṃboddhavyāḥ| tatrāpi pratyekamājñādayo doṣāḥ ||atra dakatīrasya pramāṇe bahava ādeśāḥ santi tāneva darśayati[bhā.2385] nayane pūre diḍhe, taḍi siṃcaṇa vīimeva puḍhe ya|
acchaṃte āraṇṇā, gāma pasu-maṇussa-itthīo|| vṛ-nodakaḥ prāha-“nayani"ti udakākarād yatrodakaṃ nīyate tad dakatīram, yadi vayāvanmātraṃ nadīpūreṇākramyate tad dakatīram, yadvā yatra sthitairjalaṃ dṛśyatetaddakatīram, athavā yāvannadyāstaṭī bhavati, yadi vā yatra sthito jalasthitena śṛṅgakādinā sicyate, athavā yāvantaṃ bhūbhāgaṃ vīcayaḥ spṛśanti, yadi vāyāvānpradeśojalena spṛṣṭa etaddakatīram|sūrirāha-yānitvayā dakatīralakṣaṇāni pratipāditāni tānina bhavanti, kintvāraṇyakā grāmeyakāvā paśavomanuṣyāḥ striyo vājalārthina āgacchantaḥ sādhuṃyatra sthitaṃ dṛṣṭvā tiṣṭhantinivartante vātaddakatīramucyate || etadeva saviśeṣamāha[bhā.2386] siṃcaṇa-vīī-puṭṭhā, dagatīraṃ hoina puna tammattaṃ |
otarittariumaṇā, jahi daṭuṃtasaṃti taṃ tīraṃ || kṛnayana-pūraprabhṛtīnāṃsaptānāmādeśānāṃmadhyāccaramāṇitrīṇi siñcana-vīci-spṛṣṭakṣaṇānidakatīraṃ bhavanti, na punastāvanmātrameva, kintvāraṇyakā grāmeyakā vā tiryaṅ-manuṣyā jalapānādyarthamavatarītumanasaḥ pītvā vā uttarītumanaso jalacarā vā yatra sthitaṃ sādhuṃ dṛṣṭavā 'trasyanti' bibhyati calanti vā tadavyabhicāri dakatīramucyate || tatra ca sthāna-niṣadanādikaraṇe doṣān darśayati[bhā.2387] ahigaraṇamaṃtarāe, chedana ūsāsa anahiyāse a|
āhanana siṃca jalacara-khaha-thalapāṇāṇa vittāso||

Linked texts (1)