Biha Kappa v19.p73
Bṛhatkalpavṛtti v19.p73
- Language
- Sanskrit
v19.p73
vṛ-dakatīre tiṣṭhataḥ sādhoḥ 'adhikaraṇaṃ' vakṣyamāṇalakṣaṇaṃ bahūnāṃ ca prāṇināmantarāyaṃ bhavati | tathā sādhoḥ sambandhinīnāṃ pādareṇūnāṃ 'chedanakāḥ' sūkṣmāvayavarūpā uḍḍīya pānīye nipateyuḥ, yadvā 'chedanaṃ nāma' te prāṇinaḥ sādhuṃ dṛṣṭvā pratinivṛttāḥ santo haritādicchedanaṃ kurvanto vrajanti | “ussāse’ti ucchvāsavimuktāḥ pudgalā jale nipatanti tato apkāyavirādhanā, yadi vā teṣāṃ prāṇināṃ tṛṣārttānām 'ucchvāsaḥ' cyavanaṃ bhavet maraṇamityarthaḥ | “anahiyāseya'tti 'anadhisahāḥ' tṛṣāmasahiṣṇavaste'tīrthena jalamavatareyuḥ, sādhurvā kaścid 'anadhisahaḥ' tṛṣārttāḥ pānīyaṃ pibet | duṣṭagavā - 'śvādinā vā tasyāhananaṃ bhavet | dakatīrasthitaṃ vā anukampayā pratyanīkatayā vā kaścid dṛṣṭvā siñcanaṃ kuryāt | jalacara- khacara- sthalacaraprāṇināṃ ca vitrāso bhavet ||
tatrādhikaraṇaṃ vyācikhyāsurāha
70
[bhā. 2388] davaṇa vā niyattaṇa, abhihananaṃ vā vi annatūheṇaṃ | gāmā-SS rannapasūṇaṃ, jā jahi ārovaṇā bhaṇiyā ||
vṛ- sādhuṃ dṛṣṭvā''raṇyakādiprāṇināṃ nivarttanaṃ bhavati, abhihananaṃ vā parasparaṃ teṣāṃ bhavet, “annatūheṇaṃ" ti anyatīrthena vā te jalamavatareyuḥ teṣāṃ ca grāmā-S'raṇyapaśūnāṃ nivarttanādau ṣaṭkāyopamardasambhavāt “chakkāya causu lahugā" ityādinā yā yatrāropaṇā bhaṇitā sā tatra draṣṭavyā| eṣa niryuktigāthāsamāsārthaḥ | athaināmeva vivṛṇoti
[bhā. 2389] paḍipahaniyattamāṇammi aṃtarāyaṃ ca timaraṇe carimaṃ | sigghagaitannimittaṃ, abhighāto kāya - āyāe |
vṛ-āraṇyakāḥ tiryañcaḥ tiryakstiyo vā 'pānīyaṃ pibāmaḥ' ityāśayā tīrthābhimukhamāyāntaḥ sādhuṃdakatīrasthitaṃ dṛṣṭvā pratipathena nivarttante, nivarttamāne ca tatrāraṇyakaprāṇigaṇe sādhīradhikaraṇaṃ bhavati | teṣāṃ ca tṛṣārttānāmantarāyaṃ caśabdāt paritāpanā ca kṛtā bhavati | tatraikasmin paritāpite cchedaḥ, dvayostu mūlam, triṣvanavasthāpyam, caturṣu paritāpiteṣu pārāñcikam, etenāntarāyapadaṃ vyākhyātam | “timaraṇe carimaṃ" ti yadyekastṛṣārttomriyate tato mūlam, dvayorgrayamāṇayoranavasthāpyam, triṣu mriyamāṇeṣu sādhoḥ pārāñcikam, etenocchvāsapadaṃ vivṛtam | tathā taṃ sādhuṃ dṛṣṭvā te tiryañco bhītāḥ śīghragatyā palāyamānā anyo'nyaṃ vā abhighātayeyuḥ, ṣaṭkāyānāṃ vā tannimittaṃ śīghraṃ dhāvamānā abhighātaṃ vidadhyu, tatra “chakkāya causu lahugā' ityādikaṃ kāyavirādhanāniṣpannaṃ prāyaścittam | haptā vā tiryañcastasyaiva sādhorāhananādinā''tmavirādhanāṃ kuryuḥ | anenāhananapadaṃ vyākhyātam || “anahiyāse annatūheṇaṃ "ti padadvayaṃ bhāvayati
[bhā.2390] ataḍa-pavāto so ceva ya maggo aparibhutta hariyādī | ovaga kūḍe magarā, jai ghaṃṭe tase ya duhato vi ||
vṛ- atha tṛṣāmasahiṣṇavaste gavādayo ataṭena vā atīrthena anyatīrthena vā'vatareyuḥ chinnaṭakke vā prapātaṃ dadhu tataḥ paritāpanādyutthā saivāropaṇā | athavā 'sa eva' abhinavo mārga pravarttate tatra cāparibhuktenāvakāśena gacchanto haritādīnāṃ chedanaṃ kuryu tatra tanniṣpannaṃ prāyaścittam | etena cchedanapadaṃ vyākhyātam | “ovaga”tti garttā tasyāṃ vā atīrthenāvatīrṇā santaḥ te prapateyuḥ, atīrthe vā kenacillubdhakena kūṭaṃ sthāpitaṃ bhavet tena kūṭena baddhā vināśamaśnuvate, atīrthena vā jalamavatīrṇā
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit