Biha Kappa v20.p24
Bṛhatkalpavṛtti v20.p24
- Language
- Sanskrit
v20.p24
vṛ-vandanakaṃ dadat ‘karamiva' rājadeyabhāgamiva manyate, ārhato'yaṃ kara iti | gṛhītavaratāśca vayaṃ laukikakarād muktāstāvanna mucyāmahe vandanakarasyārtasyeti || saptaviṃśaṃ doṣamāha[bhā.4492] āliṭṭhamanāliṭṭe, rayahara sīse ya hoti caubhaṃgo|
vayaṇa-karaṇehi ūṇaṃ, jahannakāle sesehiṃ|| vṛ-āśliṣṭamanāśliṣṭaṃ ceti padadvayamāśritya rajoharaṇa-śirasorviṣaye caturbhaṅgikā bhavati, sā ca "ahokāyaṃkāya" ityādyāvarttakāle sambhavati-rajoharaṇaṃ karābhyāmāśliṣyatiśiraścetyekaḥ, rajoharaṇaṃ śliṣyati naśira iti dvitīyaḥ, śiraḥ śliṣyatina rajoharaṇamiti tṛtīyaḥ, narajoharaṇaṃ naśiraścaśliṣyati iticaturtho bhaṅga iti|atrādyo bhaṅgaḥ śuddhaḥ,śeṣabhaṅgatrayeāśliṣṭānāśliṣṭadoṣaduṣṭaṃ prakṛtavandanamavatarati|aṣṭāviṃśaṃdoṣamāha-vacanaiḥ-ālāpakaiḥ karamairvā-avanāmādibhirāvaśyakaiḥ 'nyūna' hīnaṃ yadvandate, yadvā kaścadatyutsukatayā 'jaghanyenaiva' svalpenaiva kālena vandanaṃ samāpayati śeṣairvā sādhubhirvandite sati paścādvandate tad nyūnaṃ nāma vandanakam||ekonatriśaṃtriśaṃca doṣamāha[bhā.4493] dāūṇa vaṃdanaṃ matthaeṇa vaṃdāmi cūliyā esā|
tusiṇī āvatte puna, kuṇamāṇo hoi mūyaṃ tu|| vṛ-yad vandanakaṃ dattvā paścād mahatā śabdena "mastakena vande" iti brūte eṣā uttaracūlikā mantavyā| yat 'tūṣṇīkatayā' maunena āvartāndvādaśāpi kurvāṇovandatetadmūkavandanakaṃbhavati||
ekatriṃśaṃ dvātriṃśaṃ ca doṣamāha[bhā.4494] uccasareṇaṃ vaṃdai, ḍhaḍḍara eyaṃ tu hoi bodhavvaṃ |
cuḍuli vva giṇhiūṇaṃ, rayaharaṇaṃ hoi cuḍulīo| vṛ-'uccasvareṇa' mahatāśabdena vanadnakasūtramuccārayanyadvandate tadetadḍhaḍḍaramitiboddhavyam| cuḍalī nāma-ulkā tāmiva paryante gṛhītvā rajoharaṇaṃ bhrāmayan yad vandate sa cuḍḍalikā nāma dvātriṃśo doṣa iti || sāmpratameteṣveva prāyaścittamāha[bhā.4495] thaddhe gārava teniya, hīliya ruṭṭha lahugā saḍhe gurugo|
duṭṭha paḍinīya tajjita, gurugā sesesu lahugotu|| - kṛstabdha-gaurava-stenita-hīlita-ruṣṭeṣu pratyekacaturlaghavaḥ | śaṭhe māyādoṣapratyayaṃmāsagurukam| duṣṭa-pratyanīka-tarjiteṣucatvāro gurukāḥ| śeṣeṣu anāpta-praviddha-paripiṇḍitādiṣutrayoviṃśatau doṣeṣu pratyekamasamācārīniṣpanaṃ māsalaghu || atha kṛtikarmakaraṇavidhimāha[bhā.4496] āyariya-uvajjhāe, kāūṇaṃ sesagāṇa kāyavvaṃ |
upparivāḍī māsiga, madarahie tinniya thutīo|| vṛ-pratikramaṇasūtrākarṣaṇānantaramācāryopādhyāyayoḥ prathamaṃ kṛtikarma kṛtvā tataḥ śeṣasādhūnāṃ yathāranādhikakramaṃ kartavyam| athotparipāṭyā vandatetatolaghumāsikam|tenāpi cācāryādinā madarahitena vandanakaṃ pratīcchanīyam | pratikramaṇe ca samāpite timraḥ stutayaḥ svareṇa cchandasā ca pravardhamānādātavyāḥ||āha-śeṣasādhūnāṃ kiṃ sarveṣāmapi vandanaṃ vidheyam ? utana? itiatrocyate[bhā.4497] jā ducarimotti tā hoi vaṃdanaṃ tīrie paḍikkamaṇe|
āinnaṃ puna tiṇhaṃ, gurussa duṇhaṃ ca devasie||
___