Pramāṇa · Search · About · API

Biha Kappa v20.p40

Bṛhatkalpavṛtti v20.p40

Language
Sanskrit

v20.p40

‘klāntaḥ’ pariśrāntaḥ san mūrcchadvā prapatedvā; evaṃ kāraṇamuddiśya kalpate antaragṛhe sthātuṃ vā yāvat kāyotsargaṃ vā kartumiti sūtrārthaḥ || atha bhāṣyavistaraḥ

sabbhāvamasabbhāve, duṇha gihānaṃtaraṃ tu sabbhāve | pāsa purohaḍa aṃgana, majjhammi ya hota' sabmāvaṃ ||
vṛ-gṛhāntaraṃ dvidhā - gṛhāntaraṃ dvidhā-sadbhāvato'sadbhāvataśca | dvayorgṛhayoryad 'antaraṃ' madhyaṃ tat sadbhāvagṛhāntaram | yattu gṛhasya pārśvataḥ purohaḍe'ṅgaṇe gṛhamadhye vā tad asadbhāvagṛhāntaraṃ bhavati | etasmin dvividhe'pi bhikṣādyarthaṃ nirgatasya sthānādi kartuṃ na kalpate || kuḍuṃtara bhittīe, nivesana gihe taheva racchāe | ṭhāyaṃtagāṇa lahugā, tattha vi āṇādiṇo dosā ||

vṛ-dvayoḥ kuḍyayorantare, "bhittīe "tti śaṭita patitasyābhinavakriyamāṇasya vā gṛhasya bhittī, 'niveśane vā' triprabhṛtīnāṃ gṛhāṇāmābhoge, “gihi” tti gṛhapārśve, 'rathyāyā' pratītāyām eteṣu sthāneṣu tiṣṭhataścaturlaghukāḥ, tatrāpyājñādayo doṣā mantavyāḥ, tannimitaṃ prāyaścittaṃ prāyaścittaṃ pṛthag bhavatīti bhāvaḥ || tathā[bhā. 4557 ]
kharae khariyā suṇhā, naṭṭe vaṭṭakkhure va saṃkijjā | khanne aganikkāe, dāre vati saṃkaṇā tirie |
vṛ- ‘kharakaḥ’ dāsaḥ ‘kharikā’ dāsī 'suṣā' vadhuḥ 'vṛttakhuraḥ' taruṅgamaḥ, eteṣu naṣṭeṣu sādhuḥ śaṅkayeta-yaḥ śramaṇakaḥ kalpe'tra gṛhāntare upaviṣṭa āsīt tena hṛtaṃ bhaviṣyati, dvāre vā śramaṇenoddhāṭite stenaḥ praviśya hṛtavaniti | " khanni" tti khatraṃ kenacit svātam dattamityarthaḥ, agnikāyo vā kenāpi datto bhavet, dvāreṇa vā praviśya vṛtiṃ vā chittvā kenāpi suvarṇādikamapahṛtaṃ syāt, tiryagyonīyo go-mahiṣīprabhṛtiko hato bhavet, tatrāpi śaṅkāyāṃ prahaṇanā''karṣaṇādayo doṣāḥ | yata evamato gṛhāntare na sthātavyam || atha sūtroktaṃ dvitīyapadaṃ bhāvayati
[bhā. 4558 ] ucchuddhasarīre vā, dubbala tavasosite va jo hojjā | there junna-mahalle, vīsaṃbhaṇavesa hatasaṃke ||
vṛ- ucchuddhaṃ - rogāghrātaṃ śarīraṃ yasya sa ucchuddhaśarīraḥ, vāśabda uttarāpekṣayā vikalpārthe, 'durbalaḥ' adhunotthitaglānaḥ, 'tapaḥ śoṣito vā' vikṛṣṭataponiṣṭaptadeho yo bhavet, yo vā sthavira: 'jīrṇaḥ ' ṣaṣṭivarṣātikrāntajanmaparyāyaḥ so'pi yadi 'mahān ' sarvebhyo'pi vṛddhataraḥ; ete viśrāmagrahaṇārthaṃ gṛhāntare tiṣṭheyuḥ | iha ca vyādhitādaya utsargato bhikṣāṭanaṃ na kāryante, param ātmalabdhikādikāraṇāpekṣayā bhikṣāmaṭatāṃ prakṛtasūtrāvatāro mantavyaḥ | sa ca vyādhitādiḥ 'viśrambhaṇaveṣaḥ’ saṃvignaveṣadhārī ‘hataśaṅkaśca’ hāsyādivikāravikalatayā asambhāvanīyavyalīkaśaṅkaḥ san tatra sthānādīni padāni kuryāt ||

ahavā osahaheuṃ, saṃkhaḍi saṃghāḍae va vāsāsu |
vāghāe vā tattha u, jayaṇāe kappatī ṭhātuṃ ||
vṛ- sūtroktastāvadapavādo darśitaḥ, athārthataḥ prakārāntareṇāpyucyate ityathavāśabdārthaḥ | auṣadhahetordātāraṃ gṛhe'svādhīnaṃ pratīkṣate saṅkhaḍyāṃ vā yāvad velā bhavati, saṅghāṭakasādhurvā

Linked texts (1)