Pramāṇa · Search · About · API

Biha Kappa v20.p84

Bṛhatkalpavṛtti v20.p84

Language
Sanskrit

v20.p84

niryuktigāthāsamāsārthaḥ || athaināmeva vivarīṣuḥ kuṭumbidhṣṭāntamāha
[bhā. 4769 ] nimmavaṇaṃ pāsāe, saṃkhaḍi jakkha sumiṇe ya kaṃṭīya | annaṃ vā vāvāraṃ na kuṇati avvāvaḍaṃ tenaṃ ||
vṛ- egeṇaṃ kuṭuṃbieṇaṃ suṃdaraṃ gharaṃ kāriyaṃ | samatte tammi saṃkhaḍiṃ kāuṃ 'kalle pavisāmi tti ciṃtei | navaraṃ vāṇamaṃtareṇaṃ rattiṃ bhannati - ji pavisihisi to te kulaṃ ucchāemi | tena kaṃṭiyāhiṃ phalahiūṇa mukkaṃ, vāvāraṃ ca se na karei | annayā sāhūhiṃ āgaehiṃ so kuḍumbī anunavio | tena bhannai - devayāe pariggahiyaṃ tato bhe avāo bhavissai | sāhūhiṃ bhaṇito - anujāṇasutumaṃ, labhissāmo vayaṃ devayāe | tao tena anunnāe tehiṃ kāussaggeṇa jakkho ākaṃpio bhaṇai uvarillabhūmiyaṃ mottuṃ bīsatthā acchaha | te ṭṭhiyā | tesu gatesu je anne sāhuṇo iṃti te tattheva ṭhāyaṃti, sacceva uggahassa puvvāṇunnavaṇā ||
atha gāthākṣarārthaḥ-kuṭumbinā prāsādasya nirmāpaṇaṃ kṛtam | tataḥ saṅghaḍi karttumārabdhā | yakṣeṇa ca svapne niveditaṃ-yadi prāsādaṃ pravekṣyasi tataḥ sakuṭumbaṃ bhavantaṃ vyaparopayiṣyāmīti | tena kaṇṭikābhiḥ parikṣiptaṃ tadgṛham, anyamapica vyāpāraṃ tatra na karoti, tenāvyāpṛtamucyate || avyākṛte dṛṣṭāntamāha[bhā. 4770] iḍḍittaṇe āsi gharaṃ mahallaṃ, kāleṇa taṃ khīṇadhanaṃ ca jāyaṃ | te ummarīyassa bhayā kuḍīe, dāuṃ ṭhiyā pāsi gharaṃ jaīṇaṃ ||
81
vṛ- egeṇaṃ iḍḍimaṃtenaṃ vāṇieṇaṃ rāyagihe nayare sajālamālācoppālaṃ pakviṭṭagāhiṃ gihaṃ kāriyaṃ | so yatammi nimmavie paṃcattīhūo | puttā se phellā jāyā, kṣīṇavibhavā ityarthaḥ | tattha ya uṃbarīo karo ghippai | te taṃ dāuṃ acayaṃtā egapāse kuḍiyaṃ kāuṃ ṭhiyā | taṃ ca tehiṃ saṃjayāṇa dinnaṃ || athākṣaragamanikā-‘ṛddhimattve' maharddhikatāyāṃ kasyāpi vaṇijo gṛhaṃ 'mahallaṃ' mahājanākulamāsīt | kālena tat kṣīṇadhanaṃ caśabdādalpamānuṣaṃ ca sañjātam | te ca tadīyāḥ putrāḥ 'umbarīyasya' 'pratyudumbaraṃ rūpako dātavyaḥ' ityevaṃlakṣaṇasya karasya bhayādekasmin pārśve kuṭīṃ kṛtvā maulaṃ ca gṛhaṃ yatīnāṃ dattvā kuṭīrake svayaṃ sthitāḥ, etadavyākṛtamucyate || atha pūrvānujñāpanāpadaṃ vyākhyāti[bhā. 4771] puvvaṭṭhiya'ṇunnaviyaṃ, ṭhāyaṃta'nne vi tattha te ya gatā |
evaṃ sunnamasunne, socva ya uggaho hoi ||
vṛ- avyāpṛte'vyākṛte vā pūrvaṃ sādhavo'nujñāpya sthitāḥ, teṣāṃ māsakalpe varṣāvāse vā pūrṇe śūnyībhūte 'tatra' pratiśraye' pūrṇe vā kalpe'śūnya evopāśraye'nye sādhavastiṣṭhanti, 'teca' pūrvasādhavaḥ kalpaṃ samāpyānyatra gatāḥ; evaṃ śūnye aśūnye vā tatra tiṣṭhatāṃ teṣāṃ sa evāvagraho bhavati, na punarbhūyo'nujñāpayanti | aparaparigṛhītaṃ vyācaṣṭe
[bhā.4772] aparapariggahitaṃ puna, apare apare jatī jai uveṃti |
avvokaḍaṃ pitaṃ ciya, donni vi atthā aparasadde ||
vṛ- punaḥ śabdo viśeṣaṇārtha, sa caitadviśinaṣṭi-aparaparigṛhītaṃ nāma yena sādhūnāṃ tad dattaṃ sa eva svāmī nānya iti tāvadaparaparigṛhītasyaiko'rtha prāguktaḥ; yadvā yadi apare'pare yatayastatropayanti tadaparaparigṛhītam | avyākṛtamapi tadeva mantavyam, sarveṣāmapi sādhūnāṃ sādhāraṇamiti kṛtvā |

Linked texts (1)