Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p100

Vyavahāravṛtti v21.p100

Language
Sanskrit

v21.p100

uddeśakaḥ 1, mūlaṃ : 1, [bhā. 291] vāraeṇavetyevaṃ yojanīyaḥ dvāvapivārakeṇa kāryete, kiyatkālamekaḥ kiyatkālamapara iti yadi vāstavyo vaiyāvṛttyakaronumanyate atha nānumanyate, tata āgaṃtukasvāvaṃtaṃ kālaṃ pratīkṣāpyate, yāvat vāstavyasya vaiyāvṛttasya itvarakālaḥ samāptimupayāti atha na pratīkṣate tarhi visṛjyate, eṣa dvayoritvarayorvaiyāvṛttyakārāpaṇavidhiḥ atha eka itvaraḥ eko yāvatkathikastatrāha tullesuva ityādi tulyayorlabdhyā samānayoryo yāvatkathikaḥ sa kāryate, itvaro'nyasyopādhyāyādeḥ saṃniyojanīyaḥ atha vāstavyo yāvatkathikastarhi sa bhaṇyate viśrāmya, tvaṃ tāvat yāvaditvaraḥ karoti tathācāha tasya vāstavyasya vaiyāvṛttyakarasya matena icchayā itvaro vā kāryate vaiyāvṛttyaṃ atha vāstavyastathā prajñāpitopi necchati tarhina kāryatesa hi paścādapiyāsyati, |tata itarovāstavyona kariṣyatīti, athaitvaro yāvatkathikaśca dvāvapilabdhiko tatrayāvatkathikaḥ kāryate, itvaro anyasya niyujyate, visṛjyate vā athavā itvaraḥ salabdhikaḥyāvatkathiko'labdhikastatra yāvatkathiko bhaṇyate viśrāmya, tāvat yāvadeṣa itvaraṃḥ salabdhikaḥ karoti | paścāttva meva kariṣyasi, atha necchati tarhisa eva kāryate itarastvanyasmai dīyate, tasya tatrānicchāyāṃvisṛjyate |arthatvaro'labdhiko yāvatkathikolabdhimāntatrayāvatkathikaḥ kāryate itara upādhyāyādeḥ samarpyate athatasya tatrānicchātarhi visṛjyate iti, ihayadivāstavyavaiyāvṛttyakaraṇe ananujñāto vaiyāvṛttyaṃ kārayati yadivānāpṛcchayā anyaṃ vaiyāvṛttyakaraṃ sthāpayati | tadā tasyācāryasya bahavodoṣāstānevāha - [bhā.292] ananunāe lahugā aviyattamasahajogadāṇādī|
nijjaramahatī hubhave, tavassimādīnakaraṇevī || vṛ-vāstavyavaiyāvṛttya kareṇānanujñāyāmupalakṣaṇametattasyānā pṛcchāyāṃnāyadyāgaṃtukamitvaraṃvaiyāvṛttye sthāpayatitatastasyaprāyaścittaṃ laghukāścattvārolaghumāsaḥ anyebruvateanāpṛcchāyāṃ māsalaghu, ananujñāyāṃ catulaghu anyaccānanujñāyāmanā pṛcchāyāṃ vā vaiyāvṛttyapade anyasyetvarasya sthāpane vāstavyasya aviyattamaprītirupajāyate aprītyā ca kalahaṃ kuryāt asāhagā joggadānādī iti, yāni dānādīni dānaśraddhādīni kulāni ācāryasya prāyogyāṇi tānyāgaṃtukavaiyāvṛttyakarasya na sādhayati, na kathayati tasmātsaitvaraāgaṃtukovaiyāvṛttyakaraḥ pratrāpyate, tvaṃtapasyādīnāṃkṣapakādīnāṃ vaiyāvṛttyaṃ kuru, teṣāmapi kriyamāṇevaiyāvṛttye mahatī nirjarātadevaṃ vaiyāvṛttyadvāraṃgatamidānī kṣapaṇadvārāvasaraḥ | [bhā.293] āvakahī ittariya ittariya vigiṭṭataha avigiṭeya |
samaṇāmaṃtaṇakhamaṇe, anicchamāṇaṃnauniyogo || vṛ-kṣapaka upasaṃpadyamāno dvidhā yāvatkathika itvaraśca, tatretvaro dvidhā vikṛṣṭatapaḥkārī avikṛṣṭatapaḥkārī ca, tatra caturthaṣaṣṭhāṣṭamakārī avikṛṣṭatapaḥkṛt, daśamāditapakārī vikṛṣṭatapaḥ kṛttayoddhayorapyupasaṃpadyamānayoḥsamaṇāmaṃtaṇatti ācāryeṇasvagaṇasyasvagacchasyāmaṃtraṇaṃpracchannaṃkartavyaṃ, āryāevavikṛṣṭatapaḥkaraṇārthamavikṛṣṭatapaḥkaraṇārthavāsamāgataḥ, kiṃpratīkṣyatāmutapratiṣidhyatāmiti? tatra yadi teṣāmanumataṃbhavati, tadā pratīṣyate, anicchāyāṃpratiṣidhyate, yadi punaḥ kecinmanyate kecinna manyaṃtetetarhiyaḥ kaścinneṣṭavāntamanicchaṃtaṃtasyakṣapakasyavaiyāvṛttebalānnaniyojayet, balābhiyogasya sūtreniṣedhāta,yastupratīcchitaḥ |sapraṣṭavyaḥ kiṃtvaṃvaikṛṣṭaṃtapaḥ karoṣiavikṛṣṭaṃvā? yadibrūte āvikṛṣṭaṃ, tatobhūyopipṛṣṭavyatvaṃpāraṇakadine kīśobhavasi, yadi prāha, glānopamaḥ, tatrāha -